O czym jest ta książka?
Gabor Maté, opierając się na swoim bogatym doświadczeniu lekarskim i badaniach naukowych, stawia tezę, która w nurcie psychodynamicznym jest nam bliska od dawna: umysł i ciało są nierozerwalne. Autor analizuje, jak przewlekły, często ukryty stres – wynikający z tłumienia własnych emocji, potrzeb i autentyczności – prowadzi do poważnych chorób somatycznych. Książka Kiedy ciało mówi nie pokazuje, że kiedy nie potrafimy postawić granicy („powiedzieć nie”), nasze ciało przejmuje tę rolę, manifestując nasze wyparte konflikty w postaci fizycznego cierpienia.
Z mojej perspektywy…
Praca z pacjentami psychosomatycznymi jest jednym z najtrudniejszych, ale i najciekawszych wyzwań w gabinecie. Kiedy ciało mówi nie przypomina, że diagnoza medyczna to tylko wierzchołek góry lodowej.
Biograficzny wymiar choroby:
Maté uczy, by w obliczu diagnozy lekarskiej pacjenta, zapytać nie tylko „co go boli?”, ale „co dzieje się w jego życiu, czego nie może znieść lub wyrazić?”. To lektura, która wzmacnia moją czujność na to, jak wczesne wzorce relacji i dziecięce uwarunkowania kształtują naszą późniejszą zdolność do dbania o własne granice.
Mechanizm „grzecznego dziecka”:
Autor świetnie pokazuje, jak dorośli, którzy w dzieciństwie musieli tłumić swoje „nie”, by zadowolić opiekunów, w dorosłości wchodzą w autodestrukcyjne tryby pracy i relacji.
Wgląd w to, co nieświadome:
Książka przypomina, że pacjent nie choruje „przez przypadek”. Choroba często staje się ostatnią linią obrony przed sytuacją, której pacjent nie potrafi zmienić świadomie. Dzięki temu lepiej rozumiem, jak duży opór może stawiać psychika przed uświadomieniem sobie własnych emocjonalnych potrzeb – i jak bardzo cierpliwości wymaga proces ich wydobywania.
To pozycja, która zdejmuje ciężar z pacjenta (nie jest „winny” swojej choroby), ale jednocześnie daje mu sprawczość – pokazuje, że odzyskanie kontaktu ze swoimi emocjami to proces głęboko uzdrawiający, nie tylko psychicznie, ale i fizjologicznie.
Polecam, tym bardziej, że książka jest napisana przystępnym językiem.
Czynniki psychologiczne odgrywają decydującą rolę w powstawaniu choroby nowotworowej za pośrednictwem połączeń między elementami aparatu stresowego: nerwami, gruczołami hormonalnymi, układem odpornościowym oraz odpowiedzialnymi za odbieranie i przetwarzanie emocji ośrodkami mózgu.
(s. 112)
Nawyki żywieniowe są bezpośrednio związane z problemami emocjonalnymi mającymi swój początek w okresie dzieciństwa, a także z aktualnymi stresami. O tym, jak jemy – lub nie jemy – oraz jaką ilość pokarmu spożywamy, decydują w dużej mierze poziom stresu i wypracowane metody radzenia sobie w obliczu życiowych perypetii. Sposób odżywiania się z kolei rzutuje bezpośrednio na poziomy hormonów wpływających na żeński układ rozrodczy – na przykład u anorektyczek dochodzi często do zatrzymania miesiączkowania.
(s. 122)
Obwody neuronalne oraz neurochemia mózgu rozwijają się w odpowiedzi na bodźce z otoczenia.
(s. 247)
SPIS TREŚCI
Rozdział I: Zanim pojawiła się diagnoza – pierwsze symptomy.
Rozdział II: Elly w swoim świecie – opis zachowań i izolacji Jessy.
Rozdział III: Obraz rodziny – jak rodzice radzili sobie z diagnozą i presją otoczenia.
Rozdział IV: Walka o kontakt – początki edukacji, stymulacja rozwoju i przełamywanie barier.
Rozdział V: Komunikacja i mowa – powolny proces uczenia słów i ich rozumienia.
Rozdział VI: Wejście w relacje społeczne – próby funkcjonowania w grupie.
Rozdział VII: Sukcesy i porażki – codzienne wzloty i upadki w procesie wychowawczym.
Rozdział VIII: Ku samodzielności – podsumowanie pierwszych ośmiu lat wyprawy w świat dziecka.
Maté G., Kiedy ciało mówi nie. Koszty ukrytego stresu, Wydawnictwo Czarna Owca, 2024