O czym jest ta książka?
Zygmunt Freud w Poza zasadą przyjemnośći z 1920 roku rewiduje dotychczasowe fundamenty swojej teorii, stając twarzą w twarz z ludzkim cierpieniem, którego dotychczasowe modele nie potrafiły wyjaśnić. Impulsem do tych poszukiwań były traumy żołnierzy powracających z okopów Wielkiej Wojny oraz powtarzalne koszmary senne, które zamiast przynosić ulgę, na powrót odtwarzały pierwotny horror. Freud wprowadza tu pojęcie przymusu powtarzania oraz konfrontuje nas z najmroczniejszym odkryciem – pierwotnym, drzemiącym w psychice dążeniem do całkowitego wygaszenia napięcia, które utożsamia z popędem śmierci, nieustannie ścierającym się z popędami życia.
Z mojej perspektywy…
To jedno z tych dzieł, które najmocniej definiują codzienne zmagania w gabinecie, szczególnie gdy pracujemy z głęboką traumą i autodestrukcją. Freud genialnie uchwycił mechanizm, w którym pacjent w sposób przymusowy i nieświadomy odtwarza bolesne scenariusze z przeszłości, jakby wciąż próbował wygrać raz jeszcze przegraną bitwę. Ta lektura przypomina, że opór przed zmianą i skłonność do wpadania w te same pułapki nie są złej woli, lecz potężnym echem popędu śmierci, z którym musimy zmierzyć się z ogromną delikatnością i cierpliwością.
Przymus powtarzania […] przenosi na pole przeniesienia także doświadczenia z wczesnego dzieciństwa, które nie zawierają nic z możliwości zadowolenia i które w tamtym czasie nie mogły zostać uwieńczone sukcesem.
(s. 25)
Można by pomyśleć, że zasada przyjemności jest całkowicie podporządkowana przymusowi powtarzania. Można by jednak przypuszczać, że zasada przyjemności nie może się w pełni rozwinąć, dopóki nie zostanie pokonany przeciwstawny jej przymus powtarzania.
(s. 31)
Jeżeli zatem przyjmiemy jako fakt niepodlegający dyskusji, że wszystko żywe z przyczyn wewnętrznych umiera, wraca do tego, co nieorganiczne, to możemy powiedzieć: celem wszelkiego życia jest śmierć.
(s. 45)
O utajonej naturze popędów „Popędy te [popędy śmierci] nie działają w sposób oczywisty, nie dają się łatwo uchwycić w obserwacji, lecz ich istnienie wywodzi się z teoretycznej konieczności, aby wyjaśnić dążenie organizmu do przywrócenia stanu nieorganicznego.
(s. 52)
SPIS TREŚCI
- Od Redakcji
- Poza zasadą przyjemności
- Ego i id
- Zarys psychoanalizy
- Badanie skończona i nieskończona
- Psychologia zbiorowości i badanie ego
- Leonarda da Vinci wspomnienia z dzieciństwa
- Indeks nazwisk
- Indeks terminów i pojęć
Freud S., Poza zasadą przyjemności, Sigmund Freud, PWN, 1994