O czym jest ta książka?
Dramat udanego dziecka to uważna analiza tego, jak ukryte oczekiwania rodziców i mechanizm adaptacji niszczą autentyczność dziecka. Alice Miller pokazuje, jak mały człowiek rezygnuje z własnych potrzeb i emocji, by zasłużyć na miłość i aprobatę, stając się tym, kim inni chcą, żeby był. Książka obnaża koszty emocjonalne takiego przystosowania – od wyparcia własnej złości po poczucie wewnętrznej pustki w dorosłym życiu – i uczy, czym jest powrót do prawdziwego siebie.
Alice Miller (1923-2010) przyszła na świat w Piotrkowie Trybunalskim, 12 stycznia 1923 roku. Później wyemigrowała do Szwajcarii. Na uniwersytecie w Bazylei uzyskała doktorat z filozofii, psychologii i socjologii. Była autorką książek dotyczących psychologii dziecięcej, z której „Dramat udanego dziecka” jest tą najbardziej znaną. Warto również zwrócić uwagę na inne pozycje, które wyszły spod jej pióra. Są to na przykład „Bunt ciała”, „Gdy runą mury milczenia” czy też „Pamięć Wyzwolona,”.
zdj. Julika Miller
Z mojej perspektywy…
Ta pozycja pozwala mi precyzyjnie uchwycić mechanizm fałszywego ja oraz źródła głębokiego, chronicznego poczucia nieadekwatności u pacjentów. Sięgam po nią, gdy chcę lepiej zrozumieć dynamikę wczesnych relacji i to, jak dawne uwikłania w oczekiwania opiekunów rzutują na obecne trudności w bliskości i samostanowieniu. To dla mnie ważny punkt odniesienia w pracy nad docieraniem do wypartych, autentycznych emocji pacjenta.
Polecam i zachęcam poniższymi cytatami:
Nie potrafimy zmienić naszej przeszłości, ani też wymazać ran zadanych nam w dzieciństwie. Możemy jednak zmienić siebie, skorygować postawę wobec siebie i życia, możemy siebie „naprawić” i odzyskać naszą utraconą integralność – jeśli tylko zdecydujemy się dokładniej przyjrzeć przeszłości zapisanej w naszym ciele. Z pewnością nie jest to droga łatwa, ale stwarza nam ona możliwość opuszczenia w końcu niewidzialnego więzienia naszego dzieciństwa. W ten sposób z nieświadomych ofiar przekształcamy się w odpowiedzialnych ludzi, którzy znają swoją historię i potrafią z nią żyć.
(s. 9)
Przystosowanie się do potrzeb rodziców prowadzi często do osobowości „jak gdyby” (as if personality) lub tego, co określane jest jako f a ł s z y w e j a. Człowiek wykształca w sobie postawę, dzięki której na zewnątrz pokazuje jedynie to , czego się od niego oczekuje, i w końcu całkowicie się z tym stapia. Jego prawdziwe Ja nie może się rozwijać i różnicować, gdyż nie ma prawa zaistnieć. Nic dziwnego, że tacy pacjenci skarżą się na uczucie pustki, bezsensu, braku miejsca; albowiem pustka ta jest realna. Naprawdę doszło do wydrenowania, zubożenia, częściowego zabicia własnych możliwości. Integralność dziecka została głęboko zraniona, a tym samym odcięto to, co w nim żywe i spontaniczne.
(s. 18)
Odkrycie, że nie jest się dobrym, wyrozumiałym, wielkodusznym, opanowanym, a przede wszystkim pozbawionym potrzeb, początkowo rani, gdyż do tej pory wyłącznie na tym opierał się szacunek do samego siebie. Lecz jeżeli naprawdę chcemy sobie pomóc, musimy wyjść poza szańce samozakłamania.. Nie zawsze jesteśmy tak winni, jak się czujemy, i nie zawsze tak niewinni, jak chcielibyśmy wierzyć. Dopóki jesteśmy pozbawieniu uczuć i pełni pomieszania, dopóki dobrze nie znamy naszej historii, nie dowiemy się o tym niczego. Lecz konfrontacja z własną rzeczywistością pomaga usunąć iluzje zniekształcające obraz przeszłości i uzyskać większą jasność.
(s. 22-23)
Matka, która w dzieciństwie doznała wielu upokorzeń, u własnej córki szukała zadośćuczynienia za dawne deficyty i krzywdy.
(s. 39)
SPIS TREŚCI
Część I. Dramat udanego dziecka – jak staliśmy się psychoterapeutami
Wszystko lepsze od prawdy
Biedne bogate dziecko
Utracony świat uczuć
W poszukiwaniu prawdziwego Ja
Sytuacja psychoterapeuty
Złoty mózg
Część II. Depresja i mania wielkości – skutki odrzucenia bolesnej prawdy
Losy dziecięcych potrzeb
Zdrowy rozwój
Zaburzenia
Iluzja miłości
Mania wielkości jako forma samookłamywania
Depresja – rewers manii wielkości
Depresja jako forma wyparcia prawdziwego Ja
Depresyjne fazy w trakcie terapii
Funkcja sygnalizacyjna
„Zamazywanie” prawdy
Emocjonalna „ciąża”
Konfrontacja z rodzicami
Wewnętrzne więzienie
Społeczny aspekt depresji
Legenda o Narcyzie
Część III. Piekielne koło pogardy, upokorzenie, pogardzeanie słabością i co dalej?
Przykłady z życia codziennego
Pogarda w zwierciadle terapii
Przymus powtarzania jako wyraz zaburzonej zdolności do pełnego wypowiadania się Ja
Pogarda perwersji i nerwicy natręctw
„Zepsucie” młodego Hermanna Hassego jako forma realnego „zła”, którego doświadczył
Pierwszy związek z matką jako matrycą relacji społecznych na resztę życia
Samotnosc pogardzającego
Wyzwolenie z pogardy
Miller A., Dramat udanego dziecka. W poszukiwaniu siebie, Media Rodzina, 2007