O czym jest ta książka?
Biegająca z wilkami Clarissy Pinkoli Estés to kultowa pozycja z nurtu psychologii głębi, która wykorzystuje baśnie, mity i podania ludowe do odnalezienia tzw. „Dzikiej Kobiety” – archetypu utożsamianego z pierwotną, instynktowną naturą, która została stłumiona przez współczesną cywilizację i narzucone role społeczne.
Książka Estés to barwna, pełna metafor podróż terapeutyczna. Autorka przekonuje, że każda kobieta nosi w sobie „wiedzącą” siłę, która potrafi odróżnić prawdę od fałszu, stawiać granice, dbać o własną kreatywność i odważnie podążać za intuicją. Analizując klasyczne opowieści (jak np. „Sinobrody” czy „Brzydkie kaczątko”), pokazuje, jak radzić sobie ze zranieniami, odzyskiwać autentyczność i – niczym wataha wilków – odnaleźć własną duchową rodzinę oraz instynktowną mądrość, która pozwala żyć w zgodzie ze sobą, a nie z oczekiwaniami otoczenia. To lektura, która zamiast klinicznego opisu barier, oferuje narzędzia do ich przełamywania poprzez powrót do własnych, dzikich korzeni.
Z mojej perspektywy…
Biegnąca z wilkami to dla mnie nie tylko klasyka psychologii archetypowej, ale przede wszystkim przewodnik po odzyskiwaniu własnej autentyczności. Od dawna sięgam po tę książkę szukając cytatów, które w danym czasie do mnie przemówią. I znajduję. Więc wracam kolejny raz. Estés przypomina, że proces uzdrawiania – zwłaszcza w pracy z traumą i wypartym gniewem – wymaga odwagi, by przestać tłumić własne wewnętrzne „wycie”. Nasze ciała są najwierniejszymi kronikami naszych doświadczeń, a dojrzałość nie mierzy się metryką, lecz świadomością tego, ile z naszych „ran po bitwach” jesteśmy w stanie wreszcie opatrzyć i zabliźnić, by móc świadomie wybrać, jaką pracę mamy jeszcze do wykonania. Lubię książki, które stoją w spokoju na półkach, ale gdy tylko po nie sięgnę mówią do mnie, drążą, szarpią trzewia i karmią, by pomagać tak po prostu żyć.
Poniżej kilka subiektywnie wybranych przeze mnie cytatów.
Kto nie potrafi wyć, ten nie odnajdzie swego stada. – z wiersza Charlesa Simica
(s. 337)
Kobiety mają trudności w okazywaniu gniewu nawet wtedy, gdy nie pozwala on im normalnie żyć, nawet kiedy obsesyjnie zadręczają się wydarzeniami sprzed lat, jak gdyby zdarzyły się wczoraj. Intensywna analiza własnych urazów jest na pewnym etapie nieodzowna do uzdrowienia. Ostatecznie na ranę trzeba nałożyć szwy i pozwolić jej się zabliźnić.
(s. 480)
Fazy te nie są nierozerwalnie związane z wiekiem mierzonym w latach, bo przecież niektóre kobiety w wieku osiemdziesięciu lat wciąż pod względem rozwoju duchowego są młodymi dziewczętami, są czterdziestolatki, które weszły w psychiczny świat istot mgielnych, a dziewczyny dwudziestoletnie nierzadko mają już tyle blizn po bitwach, ile sędziwe staruszki. Przedziały wiekowe nie stanowią układu hierarchicznego, ale po prostu korespondują ze stopnieniem świadomości kobietu i rozwojem jej życia wewnętrznego. Koniec każdej fazy reprezentuje zmianę postaw, zadań i wartości.
0-7 wiek ciała i marzeń; socjalizacja bez utraty wyobraźni
7-14 wiek rozdzielenia i splatania się rozumu i wyobraźni
14-21 wiek nowego ciała; wiek dziewczęcy; pączkująca, jeszcze skrywana zmysłowość
21-28 wiek nowego świata; nowe życie; poznawanie różnych światów
28-35 wiek macierzyństwa; nauka matkowania sobie i innym
35-42 wiek poszukiwań; matkowanie własnej tożsamości; [oszukiwanie tożsamości
42-49 początek starczej mądrości; odnalezienie swej dalekiej siedziby; dodawanie otuchy innym
49-56 wiek podziemnego świata; poznawanie słów i obrzędów
56-63 wiek wyboru; wybór swojego świata i pracy, jaka została jeszcze do zrobienia
63-70 wiek strażniczki; przewodniczki; przetworzenie całej zdobytej wiedzy
70-77 wiek odmłodzenia; pogłębianie wiedzy staruchy
77-84 wiek istoty mgielnej; znajdowanie wielkich rzeczy w małych
84-91 wiek snuciaszkarłatnej nici; zrozumienie splotów życia
91-98 wiek eteryczności; mniej słów, więcej istnienia
98-105 wiek pneumy – oddechu, ducha, tchnienia życia, powiewu
105+ wiek nieskończoności
(s. 582)
Jeśli kobietę wychowywano w przekonaniu, że powinna oczekiwać od życia mniej niż reszta członków rodziny, jeśli narzucano jej surowe reguły dotyczące wolności osobistej, dobrych manier, języka, to jej normalny gniew potęguje się pod wpływem sytuacji, tonu głosu, gestów czy innych bodźców, które przypominają przykre doświadcznia z przeszłości. Czasem można trafnie rozpoznać rany odniesione w dzieciństwie, badając to, co u dorosłych powoduje irracjonalną utratę panowania nad sobą.
(s. 463)
Ciało przemawia wieloma językami. Przemawia kolorem i temperaturą, rumieńcem rozpoznania, blaskiem miłości, popiołami bólu, żarem podniecenia, chłodem obojętności. Przemawia nieustannym, niedostrzegalnym tańcem, czasem kołysaniem, czasem pląsaniem, czasem drżeniem. Każde radosne drgnięcie serca, każdy upadek ducha, depresja, budząca się nadzieja znaczą się w ciele.
(266-267)
SPIS TREŚCI
Słowo wstępne
Wprowadzenie
Śpiewanie nad kośćmi
Skowyt: wskrzeszenie Dzikiej Kobiety
La Loba (Kobieta Wilk)
La Loba
Czterej rabini
Tropienie intruza: pierwsza inicjacja
Sinobrody
Naturalny drapieżca w psychice
Naiwna kobieta jako ofiara
Klucz do wiedzy: znaczenie myszkowania
Oblubieniec bestia
Zapach krwi
Kluczenie i lawirowanie
Krzyk
Zjadający grzech
Sny kobiet o mężczyźnie w ciemności
W poszukiwaniu faktów: przywrócenie inicjacji jako inicjacja
Z laleczką w kieszeni: Mądra Wasylica
Mądra Wasylica
Zadanie pierwsze – pozwolić umrzeć zbyt dobrej matce
Zadanie drugie – oświetlenie srogiego cienia
Zadanie trzecie – żeglowanie w ciemności
Zadanie czwarte – twarzą w twarz z Czarownicą
Zadanie piąte – w służbie irracjonalnego
Zadanie szóste – oddzielanie jednego od drugiego
Zadanie siódme – pytanie o tajemnice
Zadanie ósme – stanąć na własnych nogach
Zadanie dziewiąte – powtórne formowanie cienia
Towarzysz życia: jedność z drugim człowiekiem
Hymn do dzikiego mężczyzny: Manawee
Manawee
Podwójna natura kobiety
Potęga Dwu
Potęga imienia
Wytrwałość psa
Podstępne pokusy i żądze
Droga do waleczności
Wewnętrzna kobieta
Połów: kiedy serce to samotny myśliwy
Kobieta Szkielet: aspekt Życia-Śmierci-Życia w miłości
Kobieta Szkielet
Śmierć w Domu Miłości
Pierwsze fazy miłości
Przypadkowe odkrycie skarbu
Pościg i ucieczka
Rozplątywanie szkieletu
Ufny sen
Łza wzruszenia
Późniejsze fazy miłości
Bicie w bęben serca i śpiew
Taniec ciała i duszy
Wśród swoich: dobrodziejstwo przynależności
Brzydkie Kaczątko
Brzydkie Kaczątko
Wygnanie dziecka podrzutka
Rodzaje matek
Matka ambiwalentna
Matka przegrana
Matka dziecko i matka bez matki
Silna matka, silne dziecko
Złe towarzystwo
Zły wygląd
Zlodowaciałe uczucia, skostniałe wyobrażenia
Przygodny przechodzeń
Wygnanie jako dobrodziejstwo
Kudłaty kot i zezowata kwoka
Pamięć i przetrwanie bez względu na wszystko
Miłość duszy
Zamieniona Zygota
Radość ciała: fizyczna spontaniczność
Pogawędki o naszych ciałach
Ciało w baśniach
Potęga bioder
La Mariposa (Kobieta Motyl)
Instynkt samozachowawczy: rozpoznawanie wnyków, pułapek i zatrutej przynęty
Kobieta udomowiona
Czerwone trzewiczki
Brutalna strata w baśniach
Własnoręcznie szyte czerwone buciki
Pułapki
Pułapka 1: Pozłacany powóz, życie odarte z wartości
Pułapka 2: wysuszona staruszka, starcza siła
Pułapka 3: Palenie skarbu, hambre del alma (głód duszy)
Pułapka 4: Okaleczenie podstawowych instynktów, konsekwencje ujarzmienia
Pułapka 5: Przemycanie ukrytego życia, rozdwojenie
Pułapka 6: Strach przed zbiorowością, bunt cienia
Pułapka 7: Klęska, ugrzecznienie, zgoda na nienormalność
Pułapka 8: Niepohamowany taniec, obsesja i uzależnienie
Pod drzwiami kata
Za późno na zdjęcie trzewików
Powrót do ręcznie szytego życia, leczenie okaleczonych instynktów
Ku domowi: powrót do siebie
Skóra foki – skóra duszy
Utrata kontaktu z duszą jako inicjacja
Utrata skóry
Samotny mężczyzna
Duchowe dziecko
Usychanie i kalectwo
Głos starej foki
Zwlekanie
Zanurzenie
Pośrednicząca natura kobiety: oddychanie pod wodą
Wynurzenie
Zamierzone odosobnienie
Wewnętrzny ekosystem kobiety
Czyste wody: pielęgnowanie energii twórczej
La Llorona
Skażenie dzikiej duszy
Rzeka zatruta
Rzeka w ogniu
Mężczyzna nad rzeką
Rzeka oczyszczona
Wizja życia i młyn fantazji
Dziewczynka z zapałkami
Oddalenie twórczej fantazji
Odnawianie twórczego ognia
Trzy złote włosy
Żar: powrót do świętej zmysłowości
Obsceniczne boginki
Baubo: boginka brzucha
Kojot Dick
Podróż do Rwandy
Zaznaczanie terytorium: granice gniewu i przebaczenia
Włos niedźwiedzia
Gniew jako nauczyciel
Za radą czarownicy: wspinaczka na górę
Duch niedźwiedź
Przeobrażający ogień i prawe postępowanie
Słuszny gniew
Usychająca oaza
Descansos
Okaleczony instynkt i gniew
Zbiorowy gniew
W kleszczach zastarzałego gniewu
Po bitwie: członkinie klanu blizn
Zabójcza moc sekretów
Martwa strefa
Kobieta o złotych włosach
Płaszcz ofiarny
La selva subterranea: inicjacja w podziemnym lesie
Bezręka dziewczyna
Faza pierwsza – nieświadomy pakt z diabłem
Faza druga – rozczłonkowanie
Faza trzecia – tułaczka
Faza czwarta – miłość w podziemnym świecie
Faza piąta – udręka duszy
Faza szósta – w dziedzinie Dzikiej Kobiety
Faza siódma – Dzika Oblubienica i Oblubieniec
Nieodłączny cień: canto hondo – pieśń z głębi
Rzęsa z oka wilka
Posłowie : Opowieść jako lekarstwo
Dodatek
Przypisy
Edukacja młodej wilczycy: bibliografia
Podziękowania
Od wydawcy
Estés C. P., Biegnąca z wilkami. Archetyp Dzikiej Kobiety w mitach i legendach, Wydawnictwo: Zysk i S-ka, 2015