O czym jest ta książka?
Książka Teatry umysłu. Iluzja i prawda na scenie psychoanalitycznej skupia się na metaforze teatru jako narzędziu do opisania dynamiki procesów psychicznych i relacji terapeutycznej. Autorka analizuje, jak w gabinecie psychoanalitycznym odtwarzane są wewnętrzne dramaty pacjenta, w których poszczególne części osobowości odgrywają określone role. Publikacja bada zjawiska iluzji, prawdy psychicznej oraz mechanizmy przeniesienia i przeciwprzeniesienia, odwołując się do klasycznych i współczesnych koncepcji psychoanalitycznych.
Z mojej perspektywy…
Książka ta pomaga spojrzeć na sesję terapeutyczną jak na żywy proces dramatyczny, w którym pacjent i terapeuta wspólnie przyglądają się odgrywanym scenariuszom. Pomaga lepiej zrozumieć, jak nieświadome konflikty przekładają się na codzienne funkcjonowanie i w jaki sposób praca z wewnętrznym „teatrem” pacjenta pozwala na stopniowe oddzielenie iluzji od psychicznej rzeczywistości. Daje też użyteczne ramy do refleksji nad tym, jakie role są nieświadomie narzucane terapeucie w relacji.
Gdy mówimy, że ktoś jest „neurotyczny”, „psychotyczny”, „perwersyjny” albo „psychosomatyczny”, brzmi to niemal tak, jakbyśmy pod adresem tych ludzi kierowali wyzwiska; nie można tymi terminami opisywać bytu tak złożonego i subtelnego jak ludzka osobowość. Postępując tak, nie tylko oszukujemy siebie, ale zakładamy, że reszta z nas pozostaje wolna od psychicznych dramatów skrywających się za objawami, do których odnoszą się te terminy.
(s. 13)
Objawy psychosomatyczne mogą zmusić Ja do uznania własnego ciała za inną „osobę”.
(s. 58)
Gdy inni ludzie są traktowani jak substancja, pełnią funkcję środka uspokajającego lub też mają pomieszczać wszystko to, co jednostka wchodząca w relacje uzależnieniowe uznaje za zbyt trudne i czego nie może traktować jako elementu swego wewnętrznego teatru.
(s. 71)
SPIS TREŚCI
Prolog: Teatr psychiczny i scena psychoanalityczna
- Stany statyczne i ek-statyczne: refleksje na temat procesu psychoanalitycznego
- Sceny z życia psychicznego
- Teatr przejściowy i poszukiwanie obsady
- Wystawianie na scenie tego, co niereprezentowalne: „Dziecko jest bite”
- Stany psychosomatyczne, nerwica lękowa i histeria
- Opracowywanie i przekształcanie repertuaru psychicznego
- Rozważania na temat afektu: psychoanalityczna teoria aleksytymii
- Od psychosomatozy do psychonerwicy
- Okrągła scena otoczona ludźmi: refleksje na temat ekonomii narcyzmu
McDougall J., Teatry umysłu. Iluzja i prawda na scenie psychoanalitycznej, Oficyna Ingenium, 2015