John F. Clarkin, Peter Fonagy i Glenn O. Gabbard (2010), wspominając o diagnozie piszą, że najważniejsze jest określenie zaburzenia na poziomie cech osobowości lub na poziomie struktury osobowości. Zaburzenia cech będą sugerowały zaburzenia rozwojowe i psychologiczne u dzieci i młodzieży oraz będą zachęcały do proponowania zajęć socjoterapeutycznych; zaburzenia struktury zaś będą sugerowały potrzebę psychoterapii.
(s. 61)
Typowymi mechanizmami obronnymi, jakie ego stosuje w okresie adolescencji, są (Moore i Fine, 1996, za: Roszkowska, 1997, s. 34):
- przemieszczenie na pozarodzinne, niekadzirodcze źródła zaspokojenia oraz na modele ideału ego i norm superego;
- odwrócenie afektu – tak zwane pragnienia zależności zamieniają się w bunt, szacunek i podziw w pogardę i szyderstwa;zwrócenie wrogości przeciw sobie;
- wycofanie kateksji z obiektów na siebie, co daje fantazje wielkościowe i hipochondryczne zaprzątnięcie sobą.
Innymi specyficznymi obronami okresu dojrzewania są asceza, intelektualizacja, predłużona adolescencja i uniformizacja.
(s. 139)
Można przyjąć, że mamy do czynienia z sytuacją, która powinna nas niepokoi i skłonić do wizyty u specjalisty, jeśli (Drozdowski, 1996):
- w ciągu trzech lat pojawiają się minimum trzy kryzysy dezorganizujące funkcjonowanie młodego człowieka;
- pojedynczy kryzys trwa dłużej niż trzy, cztery miesiące;
- młody człowiek jak gdyby funkcjonuje w żałobie, nie ma żadnych celów ani wizji przyszłości;
- w życiu młodego człowieka brak przyjaźni, bliskich relacji, identyfikacji religijnej, wartości grupowych;
- istnieje niejasność co do orientacji psychoseksualnej;
- występują reakcje hipermaniakalne;
- lub wycofanie czy reakcje unikowe;
- lub też działania antyspołeczne i przestępcze.
(s. 127-128)
Żadna teoria nie tłumaczy wszystkiego, każda zawsze jest wybiórcza i ma swoje ograniczenia. Nigdy zatem nie pojawi się antidotum na obawę o brak odpowiedzi na nurtujące nas pytania. Teoria, która nie boi się niewiedzy, pokazuje relatywizm poznawczego świata, rozterki poznawcze i niejasności interpretacyjne, a jednocześnie zachęca do stałych poszukiwań odpowiedzi i do akceptacji tego, ze pewnych rzeczy nie wiemy, pewnych faktów nie rozumiemy, ale również, że jest nadzieja, iż prędzej czy później je zrozumiemy. Praktyka psychoterapeutyczna pokazuje, że psychoterapeuta najwięcej wie i może powiedzieć dopiero jakiś czas po zakończeniu terapii, z czego wcale nie wynika wniosek o nieadekwatności leczenia, ale raczej o skomplikowaniu rozłożonego w czasie procesu zdobywania wiedzy o drugim człowieku, z którym przyszło nam pracować.
(s. 197-198)
SPIS TREŚCI
Wprowadzenie
Część 1. Kwestie pojęciowe
- Rozdział 1. Rozumienie socjoterapii
- Rozdział 2. Rozumienie psychoterapii
- Rozdział 3. Rozumienie diagnozy
Część 2. Specyfika diagnozy w socjoterapii
- Rozdział 4. Uczestnik grupy socjoterapeutycznej – między normą a patologią
- Rozdział 5. Cele diagnozy socjoterapeutycznej
- Rozdział 6. Proces diagnozy socjoterapeutycznej (metodologia i narzędzia)
- Rozdział 7. Rola i postawa diagnosty w ujęciu psychodynamicznym
Część 3. Studium przypadku (przykłady zastosowania praktycznego)
- Rozdział 8. Prezentacja i analiza wybranych przypadków
- Rozdział 9. Konceptualizacja i tworzenie planu pracy socjoterapeutycznej
Podsumowanie
Bibliografia
Indeks rzeczowy
Wilk M., Diagnoza w socjoterapii. Ujęcie psychodynamiczne, GWP, 2014