O czym jest ta książka?
Książka Macieja Wilka pt.: Diagnoza w socjoterapii. Ujęcie psychodynamiczn, Macieja Wilka stanowi istotny głos w dyskusji nad tym, jak rozumieć trudności młodzieży przebywającej w placówkach socjoterapeutycznych. Autor w sposób odważny i przemyślany łączy klasyczne założenia socjoterapii z paradygmatem psychodynamicznym. Zamiast ograniczać się jedynie do behawioralnego opisu objawów czy problematycznych zachowań, Wilk zachęca do poszukiwania ich głębszych źródeł w nieświadomych mechanizmach obronnych, przeniesieniowych oraz wczesnych wzorcach relacji z obiektem. Publikacja jest przewodnikiem po stawianiu diagnozy, która nie szufladkuje, lecz otwiera drogę do zrozumienia sensu zachowania pacjenta.
Z mojej perspektywy…
W pracy terapeutycznej często mierzymy się z młodymi ludźmi, których zachowania są dla otoczenia niezrozumiałe lub wręcz odrzucające.
Ta książka jest dla mnie ważnym wsparciem w budowaniu postawy ciekawości wobec „trudnych” objawów.
- Zmiana optyki: Dla mnie kluczową wartością tej pozycji jest przejście od pytania „Co pacjent robi nie tak?” do „Jaki jest wewnętrzny sens jego działania?”. Wilk pokazuje, jak w socjoterapii – często postrzeganej jako bardzo aktywne, grupowe działanie – można utrzymać głęboką, psychodynamiczną uważność na to, co dzieje się pod powierzchnią interakcji.
- Praca z przeniesieniem: W grupach socjoterapeutycznych dynamika przeniesieniowa bywa niezwykle intensywna. Autor daje narzędzia, by lepiej rozumieć, jak młodzi ludzie przenoszą swoje trudne doświadczenia z rodzin na relacje rówieśnicze i terapeutyczne, oraz jak mogę jako terapeuta bezpiecznie tę dynamikę „mieścić” i przepracowywać.
- Pogłębiona diagnoza: To lektura, która przypomina, że diagnoza to nie tylko klasyfikacja, ale przede wszystkim proces budowania relacji. Pomaga mi ona nie tracić z oczu indywidualnego dramatu pacjenta, nawet gdy pracuję w ramach bardziej ustrukturyzowanych grup czy instytucji.
- To pozycja, która bardzo wzbogaca warsztat każdego specjalisty pracującego z trudną młodzieżą – pomaga nie tylko diagnozować, ale przede wszystkim głębiej rozumieć i lepiej towarzyszyć młodym pacjentom w ich procesie zdrowienia.
To pozycja, która bardzo wzbogaca warsztat każdego specjalisty pracującego z trudną młodzieżą – pomaga nie tylko diagnozować, ale przede wszystkim głębiej rozumieć i lepiej towarzyszyć młodym pacjentom w ich procesie zdrowienia.
Polecam całość, a na zachętę fragmenty:
John F. Clarkin, Peter Fonagy i Glenn O. Gabbard (2010), wspominając o diagnozie piszą, że najważniejsze jest określenie zaburzenia na poziomie cech osobowości lub na poziomie struktury osobowości. Zaburzenia cech będą sugerowały zaburzenia rozwojowe i psychologiczne u dzieci i młodzieży oraz będą zachęcały do proponowania zajęć socjoterapeutycznych; zaburzenia struktury zaś będą sugerowały potrzebę psychoterapii.
(s. 61)
Typowymi mechanizmami obronnymi, jakie ego stosuje w okresie adolescencji, są (Moore i Fine, 1996, za: Roszkowska, 1997, s. 34):
- przemieszczenie na pozarodzinne, niekadzirodcze źródła zaspokojenia oraz na modele ideału ego i norm superego;
- odwrócenie afektu – tak zwane pragnienia zależności zamieniają się w bunt, szacunek i podziw w pogardę i szyderstwa;zwrócenie wrogości przeciw sobie;
- wycofanie kateksji z obiektów na siebie, co daje fantazje wielkościowe i hipochondryczne zaprzątnięcie sobą.
Innymi specyficznymi obronami okresu dojrzewania są asceza, intelektualizacja, predłużona adolescencja i uniformizacja.
(s. 139)
Można przyjąć, że mamy do czynienia z sytuacją, która powinna nas niepokoi i skłonić do wizyty u specjalisty, jeśli (Drozdowski, 1996):
- w ciągu trzech lat pojawiają się minimum trzy kryzysy dezorganizujące funkcjonowanie młodego człowieka;
- pojedynczy kryzys trwa dłużej niż trzy, cztery miesiące;
- młody człowiek jak gdyby funkcjonuje w żałobie, nie ma żadnych celów ani wizji przyszłości;
- w życiu młodego człowieka brak przyjaźni, bliskich relacji, identyfikacji religijnej, wartości grupowych;
- istnieje niejasność co do orientacji psychoseksualnej;
- występują reakcje hipermaniakalne;
- lub wycofanie czy reakcje unikowe;
- lub też działania antyspołeczne i przestępcze.
(s. 127-128)
Żadna teoria nie tłumaczy wszystkiego, każda zawsze jest wybiórcza i ma swoje ograniczenia. Nigdy zatem nie pojawi się antidotum na obawę o brak odpowiedzi na nurtujące nas pytania. Teoria, która nie boi się niewiedzy, pokazuje relatywizm poznawczego świata, rozterki poznawcze i niejasności interpretacyjne, a jednocześnie zachęca do stałych poszukiwań odpowiedzi i do akceptacji tego, ze pewnych rzeczy nie wiemy, pewnych faktów nie rozumiemy, ale również, że jest nadzieja, iż prędzej czy później je zrozumiemy. Praktyka psychoterapeutyczna pokazuje, że psychoterapeuta najwięcej wie i może powiedzieć dopiero jakiś czas po zakończeniu terapii, z czego wcale nie wynika wniosek o nieadekwatności leczenia, ale raczej o skomplikowaniu rozłożonego w czasie procesu zdobywania wiedzy o drugim człowieku, z którym przyszło nam pracować.
(s. 197-198)
SPIS TREŚCI
Wprowadzenie
Część 1. Kwestie pojęciowe
- Rozdział 1. Rozumienie socjoterapii
- Rozdział 2. Rozumienie psychoterapii
- Rozdział 3. Rozumienie diagnozy
Część 2. Specyfika diagnozy w socjoterapii
- Rozdział 4. Uczestnik grupy socjoterapeutycznej – między normą a patologią
- Rozdział 5. Cele diagnozy socjoterapeutycznej
- Rozdział 6. Proces diagnozy socjoterapeutycznej (metodologia i narzędzia)
- Rozdział 7. Rola i postawa diagnosty w ujęciu psychodynamicznym
Część 3. Studium przypadku (przykłady zastosowania praktycznego)
- Rozdział 8. Prezentacja i analiza wybranych przypadków
- Rozdział 9. Konceptualizacja i tworzenie planu pracy socjoterapeutycznej
Podsumowanie
Bibliografia
Indeks rzeczowy
Wilk M., Diagnoza w socjoterapii. Ujęcie psychodynamiczne, GWP, 2014