Dom – żywy organizm, a nie wystawa eksponatów
Dom to żywy organizm, a nie wystawa eksponatów, i myślę, że czas najwyższy to wreszcie głośno wypowiedzieć. Kiedy pozwalamy sobie na akceptację śladów użytkowania, zdejmujemy z siebie ogromny ciężar ciągłego pilnowania porządku. Stół ma prawo mieć rysy od wspólnych kolacji, podłoga nosić ślady życia, a książki mogą mieć zagięte rogi – to wszystko to przecież namacalny dowód na to, że ten dom jest intensywnie zamieszkany, a nie sterylny i martwy.
Przestrzeń, w której żyjemy, potrzebuje stref prawdziwego relaksu. Miejsce na kanapie ma prawo wyglądać na mocno używane, koc może stale leżeć niedbale rzucony, a poduszki powinny być ułożone tak, żeby było po prostu wygodnie, a nie tak, żeby idealnie wyglądały jak na zdjęciu do magazynu wnętrzarskiego. Chodzi o to, żeby przestać traktować własne mieszkanie jak plan filmowy i zacząć w nim w końcu swobodnie oddychać, pozwalając mu starzeć się i zmieniać razem z nami.
Taki dom staje się również bezpieczną przestrzenią do spotkań – zarówno tych z samym sobą, w ciszy i refleksji, jak i tych z domownikami. To miejsce, gdzie jest czas i przyzwolenie na to, by mówić o trudnych rzeczach, bez lęku, że zepsuje się idealną fasadę, gdzie można wspólnie celebrować różne ważne dla siebie sytuacje. To jednocześnie baza do spotkań z innymi, realizowanych dokładnie tak, jak ktoś akurat potrzebuje: często, hucznie i gwarnie, albo rzadko i kameralnie, w zależności od aktualnego zasobu energii i dynamiki życia.
Kadr z filmu Paterson, reż. Jim Jarmusch
fot. Mary Cybulski / WINDOW FRAME FILMS
W ślad za tym zewnętrznym domem tworzy się też nasza przestrzeń wewnętrzna – lepsze, pojemniejsze miejsce do myślenia, do odpoczynku, a nieraz do ugruntowania i rozwijania swojego hobby. Niezależnie od tego, czy ktoś pracuje zdalnie i potrzebuje przyjaznych warunków do skupienia, czy po prostu chce się w domu bawić, grać w planszówki, robić coś rękami, oglądać filmy albo spokojnie wypoczywać, autentyczny dom nadaje się do tego idealnie, bo służy realnemu życiu, a nie sztywnym formom.
Na co dzień spotykamy ludzi, o których wiemy tylko tyle, ile zdołamy zaobserwować z zewnątrz, a przecież każdy z nich nosi w sobie bagaż wyniesiony z jakiegoś konkretnego domu. Jedni wyszli z przestrzeni pełnych ciepłych poduszek, merdających ogonów zwierząt, przytuleń i szczerych rozmów, podczas gdy inni jako małe dzieci chowali się po kątach, żeby nie dosięgnęła ich ręka wściekłego rodzica, albo z tego samego kąta w ciszy wysłuchiwali ciągłych kłótni dorosłych i słów, które bezlitośnie umniejszały ich wartość i zagrażały bezpieczeństwu..
Kadr z filmu Dom zły, reż. Wojciech Smarzowski
fot. Materiały dystrybutora
Każdy ma swój dom, który dźwiga w swoim własnym plecaku, próbując w dorosłości stworzyć taki, który ma być w zamierzeniu lepszy od tego, z którego wyszedł – choć udaje się to różnie, bo te pierwotne domy odciskają na nas niezwykle silne piętno.
Dom – psychologiczna funkcja przestrzeni
Opierając się na głębszej psychologicznej funkcji przestrzeni, warto dać sobie pełną zgodę na to, że nie wszystko w domu musi być dopięte na ostatni guzik. Zamiast stresować się odłożonym na chwilę kubkiem, lepiej potraktować dom jako bezpieczną bazę, w której nie obowiązują surowe, bezwzględne zasady. To dlatego zamiast bezosobowych dodatków z sieciówki kupionych tylko po to, żeby pasowały do wystroju, warto wybierać przedmioty z historią – pamiątki z wakacji, stary stary kubek po babci, rysunki i małe dzieła sztuki stworzone przez dzieci albo rzeczy, które kupujemy z intencją własnego smaku, gustu i autentycznej potrzeby estetycznej. Otaczanie się tym, co ma dla nas realne znaczenie emocjonalne, buduje zupełnie inną jakość przestrzeni.
Warto skończyć z wyniszczającym syndromem „sobotniego” pucowania – zamiast katować się kompulsywnym sprzątaniem przed przyjściem gości na rzecz sztucznej perfekcji, lepiej wybrać autentyczną gościnność, pamietając że najważniejsza jest atmosfera i obecność, a nie lśniące podłogi.
Taki dom staje się też prawdziwym azylem przed nadmiarem bodźców. Tworzymy w nim miejsca wolne od technologii i ciągłego pędu: wygodny kąt do czytania, fotel przy oknie czy stół jadalny, na którym telefon nie ma prawa bytu. Ta przestrzeń ma służyć jednemu – wyciszaniu przebodźcowanego układu nerwowego, oferując ciepłe, bezpieczne miejsce, w którym można po prostu odetchnąć i zasiąść, by pobyć ze sobą lub z kimś bliskim.
Dom – perspektywa psychodynamiczna
Z perspektywy psychodynamicznej dom jest fizycznym przedłużeniem naszego wewnętrznego świata i najwcześniejszą mapą psychiczną, jaką w sobie nosimy. Przestrzeń, którą urządzamy – lub przed którą uciekamy – staje się zewnętrzną sceną dla naszych nieuświadomionych lęków, potrzeb bezpieczeństwa i mechanizmów obronnych. Kiedy dążymy do katalogowej sterylności i perfekcji, często nieświadomie próbujemy utrzymać pod kontrolą chaos emocjonalny, lęk przed odrzuceniem lub surowy głos internalizowanego krytyka, który wymaga od nas bycia bezbłędnymi. Z kolei przyzwolenie na niedoskonałość, ślady użytkowania i autentyczność to wyraz uregulowania wewnętrznego – znak, że ego potrafi pomieścić zarówno kruchość, jak i realne życie ze wszystkimi jego cieniami. Dom z trudnej przeszłości, naznaczony przemocą czy lękiem, uwewnętrznia się jako stałe poczucie zagrożenia, w którym układ nerwowy nieustannie czuwa. Dlatego budowanie nowego, bezpiecznego azylu – opartego na miękkości, granicach wobec technologii, braku przymusu idealnego porządku i przestrzeni na szczerość – jest w gruncie rzeczy procesem głębokiego zdrowienia. To symboliczna naprawa tego, co w dzieciństwie było pęknięte, i dawanie sobie prawa do bezpiecznego, spokojnego istnienia.
Dom – pytania o dom, który tworzysz
Na koniec zadam Ci kilka pytań:
- Jakie uczucie towarzyszy Ci, kiedy przekraczasz próg własnego mieszkania – czy jest to ulga i rozluźnienie, czy natychmiastowy impuls do poprawiania, sprzątania i kontrolowania przestrzeni?
- Czego w Twoim obecnym domu jest więcej: przedmiotów, które mają dla Ciebie autentyczną historię i emocjonalne znaczenie, czy takich, które znalazły się tu tylko po to, by dobrze wyglądać?
- Gdy wracasz myślami do domu swojego dzieciństwa, co jako pierwsze przychodzi Ci do głowy – zapach bezpieczeństwa, czy napięcie i lęk przed tym, co może się wydarzyć?
- Jakie miejsce w Twoim domu jest prawdziwym azylem dla Twojego układu nerwowego i czy potrafisz w nim czasem po prostu pobyć bez telefonu, przymusu robienia czegoś i bodźców z zewnątrz?
- Gdyby Twój dom mógł teraz mówić, co opowiedziałby o tym, jak naprawdę odpoczywasz i czy dajesz sobie w nim pełne prawo do niedoskonałości?