O czym jest ta książa?
Książka Kompleks Edypa dzisiaj to współczesna redefinicja jednego z najbardziej fundamentalnych pojęć w psychoanalizie. Autorka, wybitna przedstawicielka nurtu kleinowskiego, wychodzi poza klasyczne ujęcie kompleksu Edypa jako wyłącznie dziecięcej fantazji, prezentując go jako dynamiczną strukturę psychiczną, która kształtuje nasze funkcjonowanie przez całe życie.
Główne aspekty publikacji:
- Edyp jako matryca relacji: O’Shaughnessy analizuje, w jaki sposób zmagania z trójkątną relacją (dziecko – rodzice) stanowią matrycę dla wszystkich późniejszych doświadczeń związanych z rywalizacją, zazdrością, pożądaniem oraz zdolnością do tworzenia głębokich więzi.
- Współczesne wyzwania: Autorka bada, jak dzisiejsze zmiany społeczne i kulturowe wpływają na przeżywanie konfliktów edypalnych. Skupia się na tym, jak struktura psychiczna jednostki adaptuje się do zmieniających się ról płciowych i modeli rodziny.
- Wewnętrzna rzeczywistość: Książka kładzie duży nacisk na to, jak nieświadome fantazje edypalne wpływają na postrzeganie przez nas autorytetów, sukcesów zawodowych oraz umiejętność akceptacji ograniczeń wynikających z bycia w relacji z innymi.
- Kliniczna użyteczność: O’Shaughnessy w sposób praktyczny pokazuje, jak identyfikacja edypalnych wzorców w gabinecie terapeutycznym pozwala pacjentom przejść od stanu zazdrosnego wykluczenia do dojrzałej zdolności dzielenia się i współpracy.
To lektura dla każdego, kto chce zrozumieć, w jaki sposób nasze pierwotne lęki i pragnienia – często nieświadomie – definiują sposób, w jaki „zajmujemy miejsce” w świecie dorosłych relacji.
Z mojej perspektywy…
Kiedy w gabinecie rozmawiamy o relacjach, szybko okazuje się, że gdzieś pod powierzchnią dorosłych wyborów kryją się historie o trójkątach: o lęku przed byciem wykluczonym, o zazdrości, która paraliżuje nasze sukcesy, czy o trudności w zaakceptowaniu faktu, że nie jesteśmy dla nikogo „jedynym” obiektem uwielbienia. Edna O’Shaughnessy w Kompleksie Edypa dzisiaj pomaga mi zobaczyć te mechanizmy nie jako zakurzoną teorię, ale jako żywą, codzienną tkankę moich spotkań z pacjentami. Ta książka przypomina mi, jak bardzo nasze „dorosłe” problemy z rywalizacją w pracy czy w partnerstwie są w istocie zmaganiami z naszym wewnętrznym światem Edypalnym. To lekcja o tym, jak trudne, ale i uwalniające jest uznanie istnienia „trzeciego” – czyli akceptacja różnicy, granic i faktu, że inni ludzie mają ze sobą relacje, na które nie mamy bezpośredniego wpływu. W mojej pracy ta perspektywa jest niezwykle pomocna, by przejść z pacjentem od emocji podszytych lękiem przed utratą pozycji, do budowania dojrzałej zdolności dzielenia się światem z innymi. Lektura, która przypomina, że bycie „dorosłym” to przede wszystkim odwaga do zaakceptowania własnych ograniczeń w relacji z drugim człowiekiem.
Zachęcam do lektury!
Poniżej kilka szczególnie dla mnie cennych cytatów:
M. Klein o sytuacji edypalnej:
Uważała także, że zaczyna się ona znacznie wcześniej, niż sądził Freud i że początkowo rozwija się w relacji z obiektami pierwotnymi, zanim przerodzi się w znajomy kompleks Edypa, który odnosi się do obojga rodziców postrzeganych jako całe obiekty – czyli jako osoby. W jej rozumieniu kompleks Edypa zaczynał się w niemowlęctwie fantazjami o relacji z piersią i penisem o raz o relacjach między tymi dwoma obiektami częściowymi, po tym następowały wyobrażenia o rodzicach, pozostające pod wpływem tych wcześniejszych fantazji. Klein czuła, że postawa dziecka i jego stosunek do rozwijającej się sytuacji ma ogromny wpływ na chęć uczenia się, którą nazwała impulsem epistemofilicznym, oraz na relację jednostki z rzeczywistością.
(s. 78)
M. Klein o pozycji depresyjnej:
W bardzo wczesnym okresie życia dzieci poznają rzeczywistość poprzez deprywację, jaką ona narzuca. Dzieci bronią się przed rzeczywistością, odrzucając ją. Kryterium późniejszego przystosowania do rzeczywistości okazuje się stopień, w jakim są one w stanie tolerować deprywację wpisaną w sytuację edypalną.
(s. 78)
R. Britton:
Pierwsze rozpoznanie rodzicielskiej seksualności pociąga za sobą rezygnację z chęci wyłącznego i stałego posiadania matki oraz budzi silne poczucie straty, która – jeżeli nie może być tolerowana – zmienia się w poczucie prześladowania. Późniejsza konfrontacja z problematyką edypalną oznacza także rozpoznanie różnicy między relacją rodziców i relacją dziecka z rodzicem rodziców łączy więź genitalna i prokreacyjna, dziecko i rodzica – nie. To rozpoznanie rodzi poczucie straty i zawiść, które – jeżeli nie mogą być tolerowane – przekształcają się w poczucie krzywdy lub niższości.
Sytuacja edypalna pojawia się, gdy dziecko rozpoznaje relację między rodzicami, choćby w formie prymitywnej czy częściowej. Na kolejnym etapie dziecko rywalizuje z jednym z rodziców o drugiego, a rozwiązywanie kompleksu Edypa polega na tym, iż dziecko rezygnuje ze swoich seksualnych roszczeń wobec rodziców i akceptuje rzeczywistość ich relacji seksualnej.
(s. 78-79)
R. Britton:
Sytuacja edypalna pojawia się, gdy dziecko rozpoznaje relację między rodzicami, choćby w formie prymitywnej lub częściowej. Na kolejnym etapie dziecko rywalizuje z jednym z rodziców o drugiego, a rozwiązywanie kompleksu Edypa polega na tym, iż dziecko rezygnuje ze swoich seksualnych roszczeń wobec rodziców i akceptuje rzeczywistość ich relacji seksualnej.
(s. 79)
R. Britton:
Przy mniej nasilonych zaburzeniach dziecko nie chce zrezygnować z obiektu edypalnego. Kształtuje się wówczas iluzyjna sytuacja edypalna, służąca jako organizacja obronna, która ma negować psychiczną rzeczywistość rodzicielskiej relacji. Podkreślam, że jest to obrona przed rzeczywistością psychiczną, gdyż te obronne fantazje są zorganizowane tak, by zapobiec ujawnianiu się faktów znanych i fantazji już istniejących. Relacja między rodzicami została zarejestrowana, ale teraz dziecko jej zaprzecza i broni się przed nią poprzez to, co nazywam edypalną iluzją.
(s. 79)
M. Feldman:
Jeżeli pacjent rozwiąże kompleks Edypa w sposób w miarę zdrowy, zyska wewnętrzny model stosunku seksualnego, czyli – innymi słowy – aktywności twórczej. Osiągnięcie to bezpośrednio wiąże się z rozwojem zdolności pacjenta do łączenia myśli i wyobrażeń ze sobą tak, by wchodziły w coś na kształt zdrowego stosunku seksualnego.
(s. 98)
SPIS TREŚCI
Słowo wstępne – John Steiner
Wprowadzenie – Hanna Segal
Rozdział pierwszy
Kompleks Edypa w świetle lęków wczesnodziecięcych – Melanie Klein
Rozdział drugi
Brakujące połączenie: seksualność rodzicielska w kompleksie Edypa – Ronald Britton
Rozdział trzeci
Kompleks Edypa: jego przejawy w świecie wewnętrznym i w sytuacji terapeutycznej – Michael Feldman
Rozdział czwarty
Niewidzialny kompleks Edypa – Edna O’Shaughnessy
Britton R., Feldman M., O’Shaughnessy E. (red.), Kompleks Edypa dzisiaj. Implikacje kliniczne, Oficyna Ingenium, 2010
Polecam również: KOMPLEKS EDYPA WSPÓŁCZEŚNIE - SEMINARIUM