Czy prozak, zoloft i viagra są w stanie skutecznie uśmierzyć ból psychiczny?
Czy można poradzić sobie z nerwicą, łykając tabletki? Nie podważając skuteczności substancji farmaceutycznych, Elisabeth Roudinesco mierzy się z tymi pytaniami i udowadnia, po co jest nam potrzebna psychoanaliza.
Mężczyzna, który bierze viagrę bez zastanowienia się nad głębszą przyczyną impotencji… Kobieta, która zażywa antydepresanty, by poradzić sobie z zewnętrznymi trudnościami…
To w takich ludziach francuska badaczka widzi społeczeństwo obsesyjnie skupione na wydajności i błyskawicznym rozwiązywaniu problemów. Receptą na epidemię rozpaczy nie jest jednak powszechne przepisywanie farmaceutyków.
To „śmierć, namiętność, seksualność, szaleństwo, nieświadomość i relacje z innymi kształtują podmiotowość każdego człowieka” – pisze we wprowadzeniu Roudinesco. Dlatego każda substancja chemiczna wcześniej czy później ponosi klęskę w rozwiązywaniu ludzkich dramatów.
Po 1950 roku substancje psychotropowe zmieniły obraz szaleństwa. Opustoszały zakłady psychiatryczne; kaftan bezpieczeństwa i terapie elektrowstrząsami zostały zastąpione kuracją lekarstwami. Mimo, że nie leczą one żadnej choroby umysłowej czy nerwowej, zrewolucjonizowały sposób przedstawiania psychiki, tworząc nowego człowieka: gładkiego, bez humorów. wykończonego unikaniem swoich pasji, wstydzącego się, że nie odpowiada ideałowi, który jest mu proponowany.
(s. 19)
Pojęcie popędu śmierci pozwala na planie klinicznym wyjaśnić jak podmiot ustawia się nieświadomie w sposób powtarzalny w sytuacjach bolesnych, ekstremalnych, traumatyzujących, które odtwarzają przeżyte wcześniej doświadczenia.
(s. 113)
SPIS TREŚCI
- Wprowadzenie: Co nam zostało z Jacques’a Lacana?
- Część I: Teoretycznie
- A jak rewolucja
- Ekstymność psychoanalizy, czyli pochwała bezdomności
- „Ojcze, czyż nie widzisz, że czytam?”
- Zapomnieć wszystko
- Aktywność potworna
- Część II: Praktycznie
- Nic, ale… Notatka na marginesie pewnej historii
- – Kto ty jesteś? – Mały Hans
- Stefan Muzykant
Roudinesco E., Po co psychoanaliza?, Wydawnictwo Krytyki Politycznej, 2014