O czym jest ta książka?
Wykłady z psychoanalizy autorstwa Franco De Masiego to głębokie i niezwykle przenikliwe studium z zakresu współczesnej psychoanalizy kleinistycznej i postkleinistycznej. Autor – wybitny włoski analityk – w oparciu o swoje bogate doświadczenie kliniczne przeprowadza czytelnika przez spektrum zaburzeń psychicznych, badając cienką granicę dzielącą struktury neurotyczne od głębokich załamań psychotycznych. Demasi analizuje mechanizmy obronne, specyfikę funkcjonowania prymitywnych poziomów psychiki oraz to, w jaki sposób pacjent radzi sobie z lękiem przed unicestwieniem. Publikacja w rygorystyczny, a zarazem niezwykle ludzki sposób pokazuje, jak teoria psychoanalityczna przekłada się na zrozumienie i leczenie najtrudniejszych stanów psychicznych.
Z mojej perspektywy…
Ta książka stanowi dla mnie cenny przewodnik po najtrudniejszych obszarach ludzkiego umysłu, w których struktura ego ulega poważnemu zagrożeniu lub rozpadowi. De Masi z ogromną precyzją i empatią objaśnia, jak wygląda wewnętrzna rzeczywistość pacjentów zmagających się z psychozą i głębokimi stanami granicznymi, ucząc nas, jak nie lękać się kontaktu z tym, co wydaje się chaotyczne i niezrozumiałe. Między innymi dzięki tej pozycji staram się pamiętać, jak ważna jest analityczna czujność, cierpliwość oraz gotowość do towarzyszenia pacjentowi w jego najciemniejszych, najbardziej przerażających doświadczeniach, by powoli pomóc mu odnaleźć bezpieczną kotwicę w rzeczywistości.
Zdarza się, że w umysłach pacjentów powstają obszary mentalne przepełnione autodestrukcyjnością, milczące wyspy psychotyczne, które czają się we wnętrzu osobowości gotowe wybuchnąć w momencie kryzysu. Idealizacja destrukcyjności ucisza lęk, którego miejsce zajmuje ekscytacja. Coś podobnego dzieje się w przypadku perwersji, gdy okrucieństwo i brutalność zamiast budzić lęk niesie przyjemność. W tych przypadkach idealizacja destrukcyjności niweczy lęk i zastępuje go ekscytacją.
(s. 98)
Trauma psychiczna to efekt jakiegoś wydarzenia, jednorazowego lub powtarzalnego, które narusza równowagę, gdyż brakuje obron niezbędnych do jego zrozumienia i opracowania.
(s. 115)
[…] zaburzony rodzic może dokonywać inwazji w umysł dziecka, by wpychać tam swoje naprawdę chore aspekty, których nie potrafi utrzymać w sobie, tym samym dziecko staje się pojemnikiem na te części i traci zdolność funkcjonowania jako odrębna istota. Po dokonaniu identyfikacji z chorym rodzicem, dziecko czuje, że ma w sobie inwazyjny obiekt, a jednocześnie, że zostało podporządkowane obiektom zewnętrznym, obcym i niezrozumiałym.
[…] dezorganizacja stylu przywiązania we wczesnym dzieciństwie odpowiada za powstanie struktur psychopatologicznych oraz za sięganie po dysocjację w dorosłości. Duży deficyt fizycznej lub emocjonalnej ochrony ze strony rodziców, złe traktowanie i przemoc – zwłaszcza jeśli oprawcą jest obiekt przywiązania – albo dysfunkcjonalny tryb relacji z matką to doświadczenie traumatyczne, odpowiadające za stałe poczucie zagrożenia, przed którym nie sposób się schronić. Jeżeli dziecku brakuje niezbędnej opieki rodziców albo innych osób dorosłych, lub gdy ich obecność sygnalizuje zagrożenie, czuje ono strach, przed którym nie ma ucieczki, co uniemożliwia budowanie spójnego i normalnego przywiązania.
(s. 122-123)
SPIS TREŚCI
Wprowadzenie
O specyfice psychoanalizy
Formułowanie diagnozy w psychoanalizie
Znaczenie historii klinicznej
Modele psychoanalityczne
Nieświadome i rzeczywistość emocjonalna
Brak potwierdzenia doświadczenia emocjonalnego
Przeniesienie i relacja analityczna
Impas
Przeciwprzeniesienie
Regresja
Lęk
Fobia i panika
Trauma
Tożsamość i psychopatologia
Depresja melancholijna
Depresja niemelancholijna
Narcyzm
Wycofanie psychiczne
Rozważania końcowe
De Masi F., Wykłady z psychoanalizy. Pojęcia i historia ich rozwoju, Oficyna Ingenium, 2018