O czym jest ta książka?
Książka stanowi pogłębione studium psychologiczne dynamiki relacji w parach, w których jeden lub oboje partnerów przejawiają narcystyczne rysy osobowości. Fisher analizuje małżeństwo jako system, w którym dawne, nieprzepracowane konflikty z dzieciństwa są nieświadomie „przenoszone” na współmałżonka, co prowadzi do serii powtarzalnych kryzysów.
Kluczowe zagadnienia:
- Narcyzm w relacji: Autor wyjaśnia, jak narcystyczna potrzeba potwierdzenia własnej wartości staje się głównym czynnikiem organizującym życie pary, często spychając na margines autentyczną potrzebę bliskości.
- „Nieproszony gość”: Tytułowa metafora odnosi się do cienia przeszłości – nieświadomych oczekiwań, lęków i traum, które pojawiają się w związku jak niechciany gość, przejmując kontrolę nad komunikacją między partnerami.
- Idealizacja i dewaluacja: Fisher szczegółowo opisuje mechanizm cyklicznych zmian w postrzeganiu partnera, gdzie początkowa idealizacja szybko ustępuje miejsca rozczarowaniu i dewaluacji, gdy rzeczywisty człowiek z jego wadami przestaje pasować do narcystycznego ideału.
- Ścieżki transformacji: Autor proponuje konkretne ujęcie pracy terapeutycznej, która ma na celu przejście od małżeństwa jako „narcystycznej sceny” do relacji opartej na wzajemności, gdzie małżonkowie mogą zaakceptować swoją odrębność i ograniczenia.
To lektura dla terapeutów i czytelników zainteresowanych tym, jak „narcystyczny cień” kształtuje więzi małżeńskie i jakie są możliwości uzdrowienia takich relacji poprzez świadomość własnych mechanizmów.
Z mojej perpektywy…
W mojej pracy z parami często czuję, że nie siedzę w gabinecie z dwiema osobami, ale z całą grupą „nieproszonych gości” – lęków, oczekiwań i dziecięcych deficytów, które przywędrowały tu razem z moimi pacjentami. Książka Jamesa Fishera jest dla mnie niezwykle trafną metaforą tego zjawiska. Przypomina mi, że to, co nazywamy „trudnym charakterem” partnera, jest często desperacką obroną przed lękiem, który pojawił się na długo przed ślubem. Jako terapeutka, w procesie pracy z narcystyczną dynamiką związku, staram się tworzyć przestrzeń, w której partnerzy mogą wreszcie spojrzeć na siebie nie przez pryzmat swoich wzajemnych rozczarowań, ale jak na dwie osoby, które – choć zranione – chcą być blisko. Fisher uczy, że wyproszenie „nieproszonego gościa” nie oznacza walki z partnerem, ale wspólną, pełną uważności pracę nad tym, by wreszcie zobaczyć, kto faktycznie siedzi naprzeciwko nas. To dla mnie fascynujący proces – od obserwowania dwóch zranionych ego, które rywalizują o uwagę, do świadków rodzącej się między nimi prawdziwej empatii i dojrzałości.
Spotkanie z tą książką można zacząć od cytatów. Polecam!
[…] każda para fałszywego self – składa się z podporządkowanego self i tyrańskiego innego, albo z tyrańskiego self i podporządkowanego innego. Każda struktura osobowości z fałszywym self skrywa w sobie tyrana […] fałszywe self narzeka na tyrańskiego innego, lecz gdy tylko nadarzy się okazja, samo staje się tyrańskim innym i teraz ono żąda uległości.
(s. 79)
Rozmnażanie się niesie ze sobą ryzyko, ponieważ połączenie w jedno nie odtwarza dwojga, a przynajmniej nie dokładnie.
(s. 88)
[…] za główne osiągnięcie rozwojowe uznaję zdolność poszukiwania prawdy własnego doświadczenia wraz z tolerowaniem prawdy doświadczenia partnera, zdolność dopuszczania do siebie znaczenia doświadczenia innego, nie tracąc przy tym znaczenia własnego doświadczenia, zwłaszcza gdy te dwa doświadczenia nie tylko się od siebie różnią, lecz są wręcz sprzeczne. […] W związkach miłosnych zawsze próbujemy na nowo wyznaczać granice między self a innym pod presją naszych dziecięcych pragnień, lęków i obaw. Zawsze kusi nas, by to, co złe, niepożądane, prześladowcze itp. wyprojektować w innego, sobie przypisując to, co dobre, pożądane itp.
(s. 90)
Intruzywne projekcje nie zostawiają miejsca na wyobraźnię. Uważam, że to pomaga nam zrozumieć zasadniczą różnicę między autentyczną bliskością, a „pseudobliskością”, która stanowi narcystyczną formę relacji. Pierwsza opiera się na rzeczywistości, w której inny daje się poznać tylko z zewnątrz. Druga bazuje na fantazji, w której dostajemy się do wnętrza innego.
(s. 288)
SPIS TREŚCI
Podziękowania
Słowo wstępne
1. Zimowa opowieść – małżeństwo i powtórne małżeństwo
2. Para z fałszywym self – poszukiwanie prawdy i bycie prawdziwym
3. Zgromadzenie przeniesienia
4. Duet na jeden instrument? Dwoje ludzi czy para?
5. Separacja i zdolność przeżywania żałoby
6. To, z czym pary przychodzą na terapię
7. Historie pary i marzenia senne pary
8. Nieproszony gość
9. Piekło to sam człowiek, inni to tylko cienie/projekcje
10. Robić, co się da z nieudanej sprawy
11. Sadomasochistyczna folie a deux
12. Zakończenie i Otello jako wersja jednej z „dwóch dróg”, o których pisał Eliot
Bibliografia
Fisher J. V., Nieproszony gość. Od narcyzmu do małżeństwa, Wydawnictwo Ingenium, 2021