Rozmowa prof. Katarzyny Prot-Klinger z Szymonem Szumiałem, terapeutą z doświadczeniem w prowadzeniu terapii grupowej nt. zjawisk i procesów zachodzących podczas analitycznej psychoterapii grupowej osób z doświadczeniem psychozy, sposobu prowadzenia terapii, efektów tej metody leczenia oraz odpowiedzi na pytanie, komu ten rodzaj terapii może być oferowany.


Poniżej moje zebrane myśli z rozmowy:

1. Ramy i struktura grupy ​

  • Stałe warunki: Spotkania odbywają się w stałym miejscu, o stałej godzinie i trwają określoną ilość czasu (np. 1,5 godziny). Grupa liczy zazwyczaj do 8 osób. ​
  • Zasada nieobecności: Jeśli ktoś nie przyjdzie, wciąż pozostaje częścią grupy – terapia toczy się również w głowie nieobecnego. ​
  • Punkt wyjścia: Sesje zaczynają się od tego, co akurat przychodzi uczestnikom do głowy („tu i teraz”). Brak tu sztywnego skryptu czy planu – nacisk kładzie się na otwartość, doświadczenie i rozumienie relacji. ​

2. Dlaczego grupy homogeniczne?

  • ​Poczucie bezpieczeństwa: Tworzy się grupy dedykowane osobom z doświadczeniem psychozy, ponieważ pacjenci z nerwicami mogliby czuć się przy nich zagrożeni, a osoby z psychozą w grupach mieszanych często czują się niezrozumiane. ​
  • Wspólnota stanów: Doświadczenia psychotyczne nie są czymś całkowicie odizolowanym – stany psychotyczne pojawiają się m.in. w stanach ostrego zakochania. Co więcej, osoby bez diagnozy psychozy mogą je rozumieć, ponieważ sami doświadczają podobnych stanów. ​

3. Dynamika grupy i rola terapeuty ​

  • Bezpieczeństwo i otwarcie treści: Terapeuta dba o bezpieczeństwo pacjentów i własne, stara się nie blokować napływających treści oraz prezentuje maksymalną otwartość.
  • Nerwicowość a psychoza: Terapeuci mogą bardziej utożsamiać się z pacjentami nerwicowymi (sami często bywają nerwicowi), jednak lepszym interpretatorem sytuacji psychotycznej bywa ten, kto potrafi zaproponować zupełnie inny sposób jej rozumienia. Uczestnicy mogą też zwracać się bezpośrednio do terapeuty. ​
  • Mówienie kontra działanie: W grupie spotykają się osoby, które więcej mówią, oraz te, które szybciej działają. Grupa działa jak „akuszer rozumienia” – ucząc pacjenta mówiącego, by zamiast uciekać z gniewu, pomógł działającemu nazwać słowami jego frustrację.

4. Specyfika psychozy i korzyści z grupy ​

  • Traumatyczny charakter: Doświadczenie psychozy jest doświadczeniem traumatycznym. Chorzy mają ogromną trudność z nazewnictwem własnych uczuć i myśli. ​
  • Odzyskiwanie sprawczości w relacjach: W przeciwieństwie do terapii indywidualnej, grupa pozwala odnaleźć swoje miejsce w relacjach: pomóc komuś, zaoferować wsparcie i poczuć się ważnym dla innych (np. gdy ktoś pamięta wcześniejszą wypowiedź współuczestnika i dopytuje o jego sprawy).
  • ​Zmagania życiowe: Osoby z doświadczeniem psychozy często mierzą się z problemami ze znalezieniem i utrzymaniem pracy, a osoby neurotyczne mogą być przez nich odbierane jako „lepsze”. ​

5. Społeczność terapeutyczna ​

Społeczność terapeutyczna stanowi realne spotkanie operacyjne, podczas którego dochodzi do konfliktów interpersonalnych, ale też do dzielenia się tym, „co przychodzi do głowy”. ​

Zasada uniwersalności zrozumienia: podobnie jak w przypadku innych trudnych doświadczeń życiowych, do empatii i zrozumienia nie jest wymagana identyczna diagnoza czy tożsame przeżycie.