Raz w tygodniu otwieram przestrzeń na jeden wybrany cytat, by przyjrzeć się mu przez pryzmat nurtu psychodynamicznego. Zaglądam pod powierzchnię słów, szukając nieświadomych motywacji, ukrytych mechanizmów obronnych oraz echa dawnych relacji, które kształtują nasze codzienne wybory. Te słowa mogą głęboko rezonować z Twoim aktualnym przeżywaniem i dotknąć tego, co w Tobie od dawna domaga się zrozumienia lub pozostawało dotąd bezimienne.
Dziś myśl brytyjskiego psychoanalityka Wilfeda R. Biona (1897-1979):
W osobowości, w której dominują instynkty życia, duma staje się szacunkiem dla siebie, zaś tam, gdzie dominują instynkty śmierci – staje się arogancją.
/Bion W. R., O arogancji/
W rozumieniu psychodynamicznym przyglądamy się temu, co napędza nas od środka – dwóm wielkim siłom, które Freud nazywał Erosem (instynktem życia, budowania i łączenia) oraz Thanatosem (instynktem śmierci, niszczenia i oddalania). To, jak te siły współistnieją w naszej psychice całkowicie zmienia barwę tego, co czujemy do siebie samych. Gdy w naszym wnętrzu górę bierze energia życia i rozwoju, nasza duma nie ma w sobie nic z pychy. Staje się zdrowym szacunkiem dla samego siebie. To ciche, wewnętrzne poczucie własnej wartości, które nie potrzebuje nikogo pomniejszać. Pozwala nam stawiać granice, dbać o swoje granice i z ciepłem patrzeć na własne niedoskonałości, bo akceptujemy fakt, że bycie człowiekiem oznacza bycie w procesie.
Zupełnie inaczej dzieje się tam, gdzie dominuje dynamika destrukcji. Kiedy lęk, złość na świat i wewnętrzny chłód biorą górę, duma przeobraża się w arogancję. Arogancja nigdy nie jest prawdziwą siłą – w ujęciu psychodynamicznym to niemal zawsze zbroja, za którą ukrywamy głębokie poczucie własnej małości, kruchości i wstydu. To mechanizm obronny: Muszę postawić się wyżej i okazać wyższość, bo panicznie boję się dotknąć własnej wrażliwości. Gardzę innymi, żeby nie poczuć, jak bardzo gardzę sobą.
Cytat z Biona może mocno rezonować z tym, co nosisz w sobie, i dotknąć miejsc, które bywają trudne do nazwania. Czasami w codziennym życiu łatwo pomylić pewność siebie z murami, które wokół siebie budujemy.
Pytanie do Ciebie
- Z czym w Tobie rezonuje ten podział? Czy częściej czujesz w sobie dumę, która daje Ci wewnętrzny spokój, czy zauważasz momenty, kiedy arogancja staje się tarczą chroniącą przed zranieniem?