Trójkąt dramatyczny ukazuje role, które przyjmujemy uprawiając gry psychologiczne, czyli serie powtarzających się komplementarnych transakcji ukrytych, prowadzących do określonego, dającego się przewidzieć wyniku. Jest symbolicznym schematem zachowań wykształconych u osób z niezaspokojoną w dzieciństwie potrzebą współczucia, akceptacji i uznania. Obrazuje zachwianie równowagi w relacjach i przechodzenie od roli wybawiciela, poprzez rolę ofiary do roli prześladowcy. Twórcą schematu był Stephen Karpman.

Za uczestnictwo w grach odpowiadają następujące stany Ja:

  • Ja Rodzic Nadmiernie Krytyczny
  • Ja Rodzic Nadmiernie Opiekuńczy
  • Ja Dziecko Nadmiernie Podporządkowane
  • Ja Dziecko Zbuntowane
  • Ja Dziecko Twórcze (w negatywnym aspekcie)
  • Ja Dziecko Spontaniczne (w negatywnym aspekcie)

Główni postacie trójkąta dramatycznego to:

  • Ratownik
  • Ofiara
  • Prześladowca

GRY W TRÓJKĄCIE DRAMATYCZNYM:

GRY RATOWNIKA:

  • Co ty byś beze mnie zrobiła?
  • Przecież ja chcę ci tylko pomóc.
  • Wiesz, że zawsze ci pomogę.
  • Możesz zawsze na mnie liczyć.
  • Gdybym była na twoim miejscu…
  • Dzwoń do mnie o każdej porze dnia i nocy.
  • Beze mnie byście wszyscy zginęli.

Ratownik to zachowania Rodzica Nadmiernie Opiekuńczego. To osoba, która pomaga innym mimo tego, że nie była o to proszona, po to by czuć się ważną, niezbędną. W tym stanie Ja osoba uzależnia innych od siebie, poświęca się dla innych, podtrzymując tym samym syndrom wrodzonej bezradności. A wszystko dla dobra innych, po to by gratyfikowali mu jego działania wdzięcznością.

Ratownik najczęściej zapoczątkowuje wejście do trójkąta, czując potrzebę czy konieczność ratowania kogoś w trudnej sytuacji życiowej (ratuje męża-alkoholika, syna-narkomana itp.). Ratownik, najczęściej nie pytany i nie proszony nadmiernie angażuje się w życie innej osoby, stara się przejąć nad nią kontrolę, poświęca się i zaniedbuje samego siebie. Z czasem odbiera siebie jako Ofiarę, która nie została doceniona, a za to całkowicie wykorzystana i upokorzona. To rodzi złość i chęć odwetu, co w efekcie uruchamia w nim agresora i Prześladowcę.

GRY OFIARY:

  • Ja nie potrafię.
  • Nie znam się na tym.
  • Pewnie zanudzam cię moimi problemami.
  • Nie chcę cię wykorzystywać.
  • Nie, nie, to nic takiego.
  • Nie musisz się mną przejmować.
  • Wiadomo, tylko mnie mogło to spotkać.
  • Pewnie myślisz sobie o mnie najgorsze rzeczy.
  • Co ja bym bez ciebie zrobiła?

Ofiara to zachowania stanów Ja Dziecka Nadmiernie Podporządkowanego, z rolą kozła ofiarnego, chłopca do bicia, męczennika. Jest niezwykle emocjonalną osobą. Reaguje automatycznie, bez przemyślenia i wglądu w poprzednie własne doświadczenia. Jest zazwyczaj impulsywna, łatwo traci panowanie nad sobą. Manipuluje innymi. Bywa, że czuje się bohaterem danej sytuacji i osobą wygraną ze względu na sprawowaną kontrolę nad innymi. Jej największą korzyścią z gry może być usprawiedliwienie dla braku własnej odpowiedzialności. Ofiara obficie korzystająca z pomocy i opieki może z czasem czuć pogardę do Ratownika czy ratującego środowiska. Zaczyna werbalnie lub niewerbalnie wyrażać swoje frustracje, stając się Prześladowcą, narzucającym z kolei innym swoją wolę.

GRY PRZEŚLADOWCY:

  • Patrz, co mi zrobiłeś.
  • To wszystko przez ciebie.
  • Jesteś beznadziejny.
  • Za co się tylko weźmiesz, wszystko schrzanisz.
  • Nieźle, ale spójrz na to jak ja sobie z tym poradziłem.
  • Nie nadajesz się do tego.
  • Mam cię, ty draniu!
  • Popatrz, co narobiłeś.

Prześladowca, to często zachowania Rodzica Nadmiernie Krytycznego, który wobec innych jest nietolerancyjny, złośliwy, poniżający, lekceważący, stosujący ironię, krytyczny, deprecjonujący. To osobą odwetowa za doznane w przeszłości od innych ludzi poniżenie i upokorzenie.

analiza transakcyjna
By RELACJE, WIEDZA PSYCHOLOGICZNA