Rozmowa prof. Katarzyny Prot-Klinger z Szymonem Szumiałem, terapeutą z doświadczeniem w prowadzeniu terapii grupowej nt. zjawisk i procesów zachodzących podczas analitycznej psychoterapii grupowej osób z doświadczeniem psychozy, sposobu prowadzenia terapii, efektów tej metody leczenia oraz odpowiedzi na pytanie, komu ten rodzaj terapii może być oferowany.
Poniżej moje zebrane myśli z rozmowy:
1. Ramy i struktura grupy
- Stałe warunki: Spotkania odbywają się w stałym miejscu, o stałej godzinie i trwają określoną ilość czasu (np. 1,5 godziny). Grupa liczy zazwyczaj do 8 osób.
- Zasada nieobecności: Jeśli ktoś nie przyjdzie, wciąż pozostaje częścią grupy – terapia toczy się również w głowie nieobecnego.
- Punkt wyjścia: Sesje zaczynają się od tego, co akurat przychodzi uczestnikom do głowy („tu i teraz”). Brak tu sztywnego skryptu czy planu – nacisk kładzie się na otwartość, doświadczenie i rozumienie relacji.
2. Dlaczego grupy homogeniczne?
- Poczucie bezpieczeństwa: Tworzy się grupy dedykowane osobom z doświadczeniem psychozy, ponieważ pacjenci z nerwicami mogliby czuć się przy nich zagrożeni, a osoby z psychozą w grupach mieszanych często czują się niezrozumiane.
- Wspólnota stanów: Doświadczenia psychotyczne nie są czymś całkowicie odizolowanym – stany psychotyczne pojawiają się m.in. w stanach ostrego zakochania. Co więcej, osoby bez diagnozy psychozy mogą je rozumieć, ponieważ sami doświadczają podobnych stanów.
3. Dynamika grupy i rola terapeuty
- Bezpieczeństwo i otwarcie treści: Terapeuta dba o bezpieczeństwo pacjentów i własne, stara się nie blokować napływających treści oraz prezentuje maksymalną otwartość.
- Nerwicowość a psychoza: Terapeuci mogą bardziej utożsamiać się z pacjentami nerwicowymi (sami często bywają nerwicowi), jednak lepszym interpretatorem sytuacji psychotycznej bywa ten, kto potrafi zaproponować zupełnie inny sposób jej rozumienia. Uczestnicy mogą też zwracać się bezpośrednio do terapeuty.
- Mówienie kontra działanie: W grupie spotykają się osoby, które więcej mówią, oraz te, które szybciej działają. Grupa działa jak „akuszer rozumienia” – ucząc pacjenta mówiącego, by zamiast uciekać z gniewu, pomógł działającemu nazwać słowami jego frustrację.
4. Specyfika psychozy i korzyści z grupy
- Traumatyczny charakter: Doświadczenie psychozy jest doświadczeniem traumatycznym. Chorzy mają ogromną trudność z nazewnictwem własnych uczuć i myśli.
- Odzyskiwanie sprawczości w relacjach: W przeciwieństwie do terapii indywidualnej, grupa pozwala odnaleźć swoje miejsce w relacjach: pomóc komuś, zaoferować wsparcie i poczuć się ważnym dla innych (np. gdy ktoś pamięta wcześniejszą wypowiedź współuczestnika i dopytuje o jego sprawy).
- Zmagania życiowe: Osoby z doświadczeniem psychozy często mierzą się z problemami ze znalezieniem i utrzymaniem pracy, a osoby neurotyczne mogą być przez nich odbierane jako „lepsze”.
5. Społeczność terapeutyczna
Społeczność terapeutyczna stanowi realne spotkanie operacyjne, podczas którego dochodzi do konfliktów interpersonalnych, ale też do dzielenia się tym, „co przychodzi do głowy”.
Zasada uniwersalności zrozumienia: podobnie jak w przypadku innych trudnych doświadczeń życiowych, do empatii i zrozumienia nie jest wymagana identyczna diagnoza czy tożsame przeżycie.

