O czym jest ta książka?
Książka Terapia osób, które przetrwały traumy złożone. Jak przezwyciężyć mechanizmy wewnętrznej alienacji autorstwa Janiny Fisher to podręcznik, który opiera się na integracji koncepcji neurobiologii traumy oraz modelu Internal Family Systems (IFS). Autorka – wybitna specjalistka w dziedzinie leczenia urazów psychicznych – w niezwykle przystępny sposób wyjaśnia, jak chroniczny, przewlekły stres i przemoc rozbijają spójność ludzkiej psychiki. Książka krok po kroku pokazuje, jak układ nerwowy i osobowość ulegają fragmentacji, zmuszając człowieka do życia w stanie ciągłego zagrożenia, zamrożenia lub niszczącej samokrytyki, a jednocześnie oferuje skuteczne narzędzia oparte na samowspółczuciu, które pomagają odbudować wewnętrzny spokój.
Z mojej perspektywy…
Ta książka jest dla mnie bardzo cenna w codziennej praktyce z pacjentami, których wewnętrzny świat został dosłownie roztrzaskany przez wczesne i wieloletnie urazy. Fisher genialnie przekłada trudne mechanizmy dysocjacji na język pełen szacunku dla ludzkiego cierpienia, ucząc nas, że objawy takie jak autoagresja czy emocjonalna znieczulica nie są „defektami”, lecz desperackimi próbami przetrwania. Ta lektura stale przypomina mi, że w pracy z traumą złożoną kluczem nie jest walka z mechanizmami obronnymi pacjenta, lecz cierpliwe i bezpieczne towarzyszenie mu w przytuleniu tych wszystkich części jego ja, które latami były wygnane i skazane na samotność.
Dzieci lub dorosłe ofiary przemocy domowej żyjące w bezustannym zagrożeniu, dla których najbezpieczniejszą opcją jest nierzucanie się w oczy oprawcy, najczęściej przejawiają wzory przywspółczulnej bierności i charakteryzują się spowolnionym myśleniem, a ich doświadczenie osobiste zwykle jest zdominowane przez uczucia przygnębienia i wstydu. U pacjentów pobudzanych głównie przez układ współczulny częściej obserwuje się nadpobudliwość, reaktywność, przejawy uczuć gniewu lub strachu, tendencje do tego, by najpierw działać, a potem myśleć, nieufność oraz nadmierną czujność.
(s. 71)
Symptomy oraz problemy przejawiane przez osoby po doświadczeniu traumy są odzwierciedleniem sposobów, w jakie ich umysły i ciała kiedyś próbowały przystosować się do okoliczności, na które nie miały żadnego wpływu.
(s. 81)
W niemowlęctwie i wczesnym dzieciństwie pęd ku tworzeniu więzi jest impulsem silniejszym nawet od instynktu walki lub ucieczki, odzwierciedlającym typową dla dziecka potrzebę fizycznego oparcia w figurach rodziców. W okresie dojrzewania środek ciężkości przesuwa się w drugą stronę: reakcje walki lub ucieczki są unieruchamiane przynajmniej równie często, jak zachowania związane z dążeniem do bliskości. Kiedy inne strategie obronne zawodzą lub zwiększają zagrożenie, na wszystkich etapach rozwoju automatycznie uciekamy się do zamierania w bezruchu lub uległości. W obliczu nieuniknionego zagrożenia życia, nasze mózgi i ciała instynktownie „pozorują śmierć” popadając w bezwład albo – jak to często określają ludzie – „udając, ze śpimy”. Naturalnej zdolności do neurocepcji czy wyczuwania stopnia zagrożenia towarzyszy instynktowna tendencja do uruchamiania najbezpieczniejszej, najbardziej skutecznej strategii obronnej w danej sytuacji.
(s. 113-114)
SPIS TREŚCI
- Neurobiologiczna spuścizna traumy: jak stajemy się pofragmentowani
- Rozumienie części i reakcji na stres traumatyczny
- Nowe role pacjenta i terapeuty
- Nauka dostrzegania własnych „ja:: wprowadzenie do pracy z częściami
- Otaczanie własnych części przyjaźnią:: zasiewanie ziaren współczucia
- Komplikacje terapii:: przywiązanie traumatyczne
- Praca z częściami przejawiającymi skłonności samobójcze, autodestrukcyjne, zaburzenia odżywiania oraz uzależnienia
- Wyzwanie dla terapeuty:: systemy i zaburzenia dysocjacyjne
- Naprawianie przeszłości:: przygarnąć własne „ja
- Odzyskiwanie tego, co zostało utracone:: zacieśnianie więzi ze swoimi dziecięcymi „ja
- Bezpieczeństwo i ciepłe przyjęcie:: doświadczenie wypracowanego przywiązania opartego na poczuciu bezpieczeństwa
Aneks A. Pięć kroków do „odmieszania się”
Aneks B. Krąg medytacyjny z udziałem części
Aneks C. Technika dialogu wewnętrznego
Aneks D. Terapeutyczny paradygmat naprawy wewnętrznego przywiązania
Aneks E. Tabela doświadczeń dysocjacyjnych
Aneks F. Cztery życzliwe pytania
Indeks
Fisher J., Terapia osób, które przetrwały traumy złożone. Jak przezwyciężyć mechanizmy wewnętrznej alienacji, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2019