O czym jest ta książka?
Książka Z otchłani osamotnienia do błogiego sam na sam ze sobą. Perspektywa kulturowa, społeczna i psychoanalityczna pod redakcją Aleksandra Dmitrijewicza oraz Michela Bucholca, to wnikliwa i wieloaspektowa próba zmierzenia się z jednym z najbardziej dojmujących doświadczeń współczesnego człowieka – samotnością. Redaktorze gromadzą teksty, które badają to zjawisko na styku przemian kulturowych, presji społeczeństwa konsumpcyjnego oraz głębokich struktur życia psychicznego. Publikacja pokazuje, jak bolesne, destrukcyjne poczucie wyobcowania i izolacji może – poprzez pracę psych psychiczną i psychoanalityczną transformację – przekształcić się w dojrzałą, twórczą zdolność do bycia samemu ze sobą, stanowiącą fundament autentycznej autonomii.
Z mojej perspektywy…
Ta pozycja doskonale rezonuje z wyzwaniami, z którymi pacjenci bardzo często zgłaszają się do gabinetu, przynosząc lęk przed pustką, odrzuceniem i chronicznym brakiem poczucia przynależności. Autorzy świetnie pokazują, że ucieczka przed samotnością bywa napędzana przez nieświadome lęki przed utratą obiektu lub niemożnością zniesienia własnego wnętrza. Ta lektura przypomina mi, jak kluczowym celem terapii jest pomóc pacjentowi przestać uciekać w toksyczne relacje lub iluzje, a zamiast tego powoli oswajać wewnętrzną pustkę, by móc wreszcie odnaleźć w samotności nie zagrażającą otchłań, lecz bezpieczną przestrzeń spotkania z samym sobą.
Osamotnienie wydaje się jedną z owych przestrzeni możliwości, których ego nie tworzy w pojedynkę, lecz zawsze w intymnym procesie rozwojowym w relacji z innymi, którzy z kolei muszą umieć nawiązać relację ze mną i autentycznie rezonować w naszym połączeniu.
(s. 50)
W porównaniu do dziecka nastolatkowie drastycznie ograniczają ilość czasu spędzanego z rodzicami na korzyść czasu spędzanego z rówieśnikami lub samotnie w swoim pokoju. […] Młodzi ludzie zamykają się w swoim pokoju celowo by dystansować się od rodziców, mieć czas dla siebie i snuć marzenia na jawie, ale też po to by rozwijać relacje przyjacielskie offline i online. […] Osamotnienie w dzieciństwie wydaje się być doświadczeniem negatywnym, natomiast z badań wynika, że w okresie dojrzewania umiarkowana dawka bycia samemu idzie w parze z umiejętnością psychicznego dostosowania się.
(s. 256)
Niekomunikowanie tego, co przeżywamy, w chwili, gdy to przeżywamy, często przekształca pomieszczane doświadczenie cierpienia w traumę i konieczność osłonięcia się. Wynikające z tego poczucie izolacji bywa subtelnym niszczycielem poczucia rzeczywistości.
(s. 424)
SPIS TREŚCI
Część I Filozofia i kultura
- Ukryty wymiar społeczny samotnego podmiotu – fenomenologiczne i psychoanalityczne refleksje na temat osamotnienia
Jagna Brudzińska - „I każdy z dni brzęczenie pszczół wypełni aż po zmierzch. I będę sam”? Asceza, pustelnia i techniki self
Colum Kenny - Osamotnienie samotnych wilków – o szczególnej odmianie terroryzmu
Michael B. Buchholz - Historyczne korzenie bycia samemu i prywatnego self (z ciągłymi odniesieniami do Shakespeare’a)
Aleksandar Dimitrijević
Część II Sztuka i literatura
- Osamotnienie i bycie samemu – historyczne przekształcenia znaczenia oraz ich wyraz w sztuce, a zwłaszcza w muzyce
Helga de la Motte-Haber - Mit samotnego artysty
Aleksandar Dimitrijević - Miejsca osamotnienia
Karin Dannecker - Siedem rodzajów osamotnienia – ból psychiczny, język i interakcje w sztuce Davida Rabego Harmider
Dominic Angeloch
Część III Psychologia rozwojowa i zdrowie
- Osamotnienie a wymyśleni przyjaciele w dzieciństwie i okresie dojrzewania
Inge Seiffge-Krenke - Osamotnienie a pozabezpieczny styl przywiązania
Aleksandar Dimitrijević - Epidemiologia osamotnienia
Eva M. Klein, Mareike Ernst, Manfred E. Beutel, Elmar Brähler - Osamotnienie a zdrowie
Gamze Özçürümez Bilgili - Osamotnienie a mózg
Gamze Özçürümez Bilgili
Część IV Psychoanaliza
- Niemy krzyk, labirynt rur, myszy oraz piwnica – różne głosy dziecięcego osamotnienia
Patrizia Arfelli - Pejzaże osamotnienia – pionierskie dzieło Friedy Fromm-Reichmann
Gail A. Hornstein - Osamotnienie i bycie samemu – koncepcje dwojga brytyjskich analityków
Lesley Caldwell - Traumatyczne odosobnienie dzieci narcystycznie zaabsorbowanych rodziców
Jay Frankel - Kliniczne spotkanie z samotnym pacjentem – trauma i puste self
Charles Ashbach - Wstyd i jego przykrywka – zamknięcie w więzieniu izolacji
Peter Shabad - Wzmacnianie więzi międzyludzkiej – w psychoterapii „tworzenie My” jest ważniejsze od interwencji
Michael B. Buchholz
Dimitrijevic A., Buchholz M. B. (red.), Z OTCHŁANI OSAMOTNIENIA DO BŁOGIEGO SAM NA SAM ZE SOBĄ. Perspektywa kulturowa, społeczna i psychoanalityczna, Wydawnictwo Oficyna Ingenium, 2023