O czym jest ta książka?
Książka Związek dwojga. Psychoanaliza pary autorstwa Jürga Willego to absolutny klasyk i światowy bestseller z pogranicza psychoanalizy oraz systemowej terapii rodzin. Autor w niezwykle wnikliwy sposób bierze na warsztat dynamikę relacji dwojga ludzi, pokazując, jak nieświadome tęsknoty, potrzeby opieki oraz lęk przed utratą autonomii kształtują wybór partnera. Centralnym punktem rozważań Willego jest pojęcie koluzji – specyficznej, nieświadomej gry między małżonkami, która z jednej strony daje złudzenie spełnienia pragnień, a z drugiej staje się pułapką generującą powtarzalne konflikty i kryzysy.
Z mojej perspektywy…
Książka Willego to przewodnik po skomplikowanej architekturze relacji dwojga ludzi, uświadamiający mi, że w gabinecie nigdy nie pracujemy z osobnymi pacjentami, lecz z żywym, rezonującym między nimi układem sił. Willi doskonale pokazuje, jak partnerzy nieświadomie powołują się nawzajem do odgrywania ról z dawnych scenariuszy rodzinnych, próbując w dorosłym życiu uleczyć stare rany. Ta lektura stale przypomina, jak wielkiej uważności i delikatności potrzeba, by pomóc parze dostrzec, że ich prawdziwym wrogiem nie jest druga osoba, lecz mechanizmy, w które oboje dali się uwikłać.
Niektóre matki nieomal „pożerają z miłości dziecko”, zapychają je z instynktowną przyjemnością jedzeniem. Prawie duszą w swoich ramionach i rozkoszują się wyobrażeniem, że dziecko jest ich częścią i całkowicie do nich należy.
(s. 123)
Każdy człowiek wnosi w swoje dorosłe życie nierozwiązane konflikty dzieciństwa. Uaktywniają się one w sytuacjach stresowych, w podobnie zlokalizowanych konfliktach związku i kryzysach związanych z dojrzewaniem dorosłych osób, determinując stosowane „rozwiązania”. Niełatwo jest wyraźnie oddzielić niekoluzyjne konflikty pary od koluzji. Jeżeli jednak irracjonalne lęki i środki obronne uniemożliwiają w znacznym stopniu konstruktywne rozwiązanie kryzysów małżeńskich, mamy do czynienia z koluzją.
Możemy założyć, że mamy do czynienia z koluzją, a więc nieświadomą wspólną grą partnerów, jeżeli w konflikcie pary oboje wplątują się w nieadekwatny sposób w stereotypowy rytuał sporu, absorbujący znaczną cześć ich energii psychicznej i niepozwalający żadnemu z parterów na znalezienie rozwiązania konfliktu ani na ucieczkę z tego uwikłania.
Spór małżeński może stać się więc na całe dziesięciolecia treścią życia partnerów. Walka toczy się na noże, a życie zamienia się w piekło. Ciągły stres prowadzi do chorób psychosomatycznych, które kończyć się mogą nawet śmiercią.
(s. 238-239)
Jeżeli partnerzy nie są w stanie przezwyciężyć konfliktu znanymi sobie środkami psychologicznymi, bezpośrednimi sposobami zachowania, i nie widzą możliwości wzajemnego dystansu czy ucieczki w fantazje zastępcze, to konflikt może być rozgrywany na płaszczyźnie somatycznej.
Tak więc napięcie nie daje się przezwyciężyć werbalnie, para wkracza w tej beznadziejnej sytuacji na drogę „mowy ciała” i somatyzuje konflikt. […] Pojawienie się symptomu stwarza zarazem bliskość i dystans. Zmusza partnerów do intensywniejszego zajmowania się sobą nawzajem i skupienia uwagi wyłącznie na związku. Nie dopuszcza przy tym do pojawienia się żadnych roszczeń czy konfliktów, które wykraczałyby poza sprawy troski i opieki. Symptom wiąże partnerów chroniąc ich zarazem przed sobą. Konflikty nie znikają wprawdzie, lecz rozgrywają się teraz na innym poziomie, co często umożliwia partnerom bardziej elastyczne zachowanie, bo mogą oni być dla siebie bardziej wyrozumiali, nie tracąc swej godności.
(s. 290-291)
SPIS TREŚCI
Przedmowa do nowego wydania
- Przemiany społeczne od modelu małżeństwa do związków partnerskich i związków miłosnych
- Zasady funkcjonowania związków partnerskich
- Frazy małżeństwa jako szanse rozwoju
- Wprowadzenie do koncepcji koluzji
- Podstawowe wzorce nieświadomej wspólnej gry partnerów
- Nieświadoma wspólna gra partnerów (koluzja)
- Wybór partnera i rozpoczęcie koluzji
- Włączenie osób trzecich do konfliktu pary
- Psychosomatyczne choroby par
- Opis nowych modeli koluzji z roku 2002
- Od koluzji do koewolucji
- Perspektywy terapii
Krótkie wyjaśnienie niektórych terminów
Od wydawcy
Wykaz literatury
Indeks
Willi J., Związek dwojga. Psychoanaliza pary, Oficyna Wydawnicza Fundament, 2014