Ego i mechanizmy obronne, Anna Freud

Fot. Gabinet psychoterapii superEGO

Zaczyna się od tego, że pewne pragnienia popędowe próbują przedostać się do świadomości i z pomocą ego osiągnąć zaspokojenie. Byłoby to do przyjęcia, gdyby nie protest superego. Ego podporządkowuje się wyższej od siebie instancji i posłusznie rozpoczyna walkę z impulsem popędowym, biorąc na siebie wszystkie jej konsekwencje. Co charakterystyczne, samo ego wcale nie uważa impulsu, z którym walczy, za niebezpieczny. Chęć zastosowania obrony wcale nie należy do ego. Popęd uznany zostaje za zagrażający, ponieważ superego nie wyraża zgody na zaspokojenie związanych z nim potrzeb. Z kolei, jeżeli zakaz ten nie zostaje zrealizowany, rodzi się konflikt między ego a superego. Ego dorosłego neurotyka boi się popędów, ponieważ boi się superego. Stosowane przez ego obrony wywołane są lękiem przed superego.

Obrony aktywują się w obliczu trzech podstawowych rodzajów lęku wywołanych działaniem: instynktów, świata zewnętrznego i sumienia. Ponadto uruchomienie mechanizmu obronnego następuje też w sytuacji zmagania się przeciwstawnych impulsów.”

Mówienie o zmienności młodych ludzi jest banalne. Ich pismo, sposób mówienia, fryzura, strój i wszelkie zwyczaje dopasowują się do otoczenia w o wiele większym stopniu niż w jakimkolwiek innym momencie życia. Często wystarczy jedno spojrzenie, by wiedzieć kogo ze starszych znajomych uwielbiają. Ale zdolność do zmiany na tym się nie kończy. Również filozofia życia, religia i poglądy polityczne, zmieniają się w miarę pojawiania się nowych wzorów do naśladowania. Jednak, pomimo częstych zmian, głoszone poglądy wyznawane są zawsze z taką samą gorliwością.

Okres dojrzewania i funkcjonowanie psychotyczne podobne są do siebie z uwagi na pojawienie się prymitywnych postaw obronnych związanych ze strachem ego przed siłą popędów. Strach ten jest o wiele intensywniejszy niż lęk przed rzeczywistym zagrożeniem z zewnątrz lub przed poczuciem winy.

SPIS TREŚCI

  Przedmowa do wydania polskiego

  Przedmowa do wydania z 1966 roku

  CZĘŚĆ I Teoria mechanizmów obronnych

    1. Ego jako teren obserwacji

      Definicja psychoanalizy

      Jak spostrzegamy własne id, ego i superego?

      Ego jako obserwator

      Ataki id i napór ego jako materiał obserwacji

    2. Zastosowanie techniki analitycznej do badania struktur psychicznych

      Hipnoza – okres poprzedzający powstanie psychoanalizy

      Wolne skojarzenia

      Interpretacja marzeń sennych

      Interpretacja symboli

      Parapraksje

      Przeniesienie

      Przeniesienie impulsów libidinalnych

      Przeniesienie obron

      Działanie jako reakcja przeniesieniowa

      Związek między analizą id a analizą ego

      Jednostronność techniki analitycznej i trudności, jakie się z tym wiążą

    3. Obronna aktywność ego jako przedmiot analizy

      Stosunek ego do metody analitycznej

      Obrona przed popędem przejawiająca się w postaci oporu

      Obrona przed uczuciami

      Zjawiska o charakterze obronnym jako trwały element funkcjonowania jednostki

      Powstawanie objawu

      Technika analityczna a obrony skierowane przeciwko popędom i uczuciom

    4. Mechanizmy obronne

      Teoria psychoanalityczna a mechanizmy obronne

      Rezultaty wykorzystania różnych mechanizmów obronnych

      Klasyfikacja chronologiczna – wskazówki

    5. Przebieg procesu obronnego w zależności od źródła zagrożenia i lęku

      Przyczyny obrony przed popędem

      Lęk przed superego w nerwicach ludzi dorosłych

      Lęk przed rzeczywistym zagrożeniem w nerwicy dziecięcej

      Lęk popędowy (strach przed siłą popędów)

      Inne przyczyny aktywności obronnej skierowanej przeciwko popędom

      Przyczyny obrony przed uczuciami

      Jak powyższe wnioski sprawdzają się w praktyce analitycznej?

      Rozważania w związku z terapią psychoanalityczną

  CZĘŚĆ II Przykłady unikania przykrości i niebezpieczeństw pochodzących ze świata zewnętrznego. Wstępne etapy powstawania obrony

    6. Mechanizm zaprzeczania – przejawy w obszarze fantazji

    7. Mechanizm zaprzeczania – przejawy w obszarze słów i czynów

    8. Ograniczenie ego

  CZĘŚĆ III Przykłady dwóch typów obron

    9. Identyfikacja z agresorem

    10. Pewien rodzaj altruizmu

  CZĘŚĆ IV Obrony wywołane strachem przed siłą popędów – na przykładzie zjawisk właściwych okresowi dojrzewania

    11. Ego i id w okresie dojrzewania

    12. Lęk popędowy w okresie dojrzewania

      Ascetyzm w okresie dojrzewania

      Intelektualizacja w okresie dojrzewania

      Obiekt miłości i identyfikacja w okresie dojrzewania

  Podsumowanie

  Bibliografia

    Literatura

    Bibliografia prac Anny Freud

    Prace poświęcone życiu i twórczości Anny Freud

  Indeks nazwisk

  Indeks rzeczowy

Ego i mechanizmy obronne, Anna Freud, Wydawnictwo Naukowe PWN, 2012